Elektrische schok bij ongeval elektrisch voertuig bijna onmogelijk

Elektrische schok bij ongeval elektrisch voertuig bijna onmogelijk

Visser, J.

‘Je moet wel hele halsbrekende capriolen uithalen wil je na een ongeval met een elektrisch voertuig een schok krijgen’, begint Ricardo Weewer, lector Brandweerkunde bij de Brandweeracademie van het IFV. Dat blijkt uit onderzoek dat de Brandweeracademie samen met een aantal veiligheidsregio’s en onderzoeksinstituut DNV GL heeft gedaan. Wat betekent dit voor de incidentbestrijding? Welke veiligheidsmaatregelen moet je nemen? En is het verstandig om de spanning op het voertuig te meten?

‘We hebben eindelijk antwoorden op de vragen die we al lange tijd hadden. Bij het ongeval met een Tesla in Baarn in 2016 wisten we niet wat we moesten doen. Iedereen was los van elkaar op zoek naar informatie’, aldus Weewer. ‘Er waren daardoor ook veel verschillende meningen. Je zag veel vreemdsoortige blusmiddelen, mythes en verhalen voorbij komen. We wisten al veel over brand en batterijen, maar bij ongevallen hing steeds één vraag boven de markt: kan er spanning op het voertuig staan? Die kunnen we nu beantwoorden.’

image1.jpeg
Ricardo Weewer

Stroomkring

Uit het onderzoek dat de Brandweeracademie samen met enkele regio’s en DNV GL heeft gedaan, blijkt dat het behoorlijk lastig is om een schok te kunnen krijgen na een ongeval met een elektrisch voertuig. Het hoogvoltagesysteem is afgeschermd van de rest van het voertuig. Weewer: ‘Eigenlijk is het heel simpel. Voor een schok heb je een stroomkring nodig. Je moet dus zowel de plus als de minpool vastpakken. Dit kan alleen in het onwaarschijnlijke geval dat de plus door het ongeluk aan de carrosserie of het chassis hangt en de min ergens anders contact maakt en het bovendien elektrische verbinding heeft met het deel waar de plus contact maakt. De enige manier om de stroomkring te sluiten is door het vastpakken van beide delen en dan eigenlijk ook nog met blote handen.’

Beschermingsmiddelen

Uit de aandachtskaart die na het onderzoek is gepubliceerd, blijkt dat bij incidentbestrijding na een ongeval met een elektrisch voertuig het dragen van onder andere 1000V-handschoenen wordt geadviseerd. ‘In het zeer onwaarschijnlijke geval dat je toch beide polen aanraakt, beschermen 1000V-handschoenen voldoende. Daarnaast kun je de delen van de carrosserie waarmee het slachtoffer in aanraking kan komen, afdekken met rubberen matten. Ook dat biedt voldoende bescherming’, aldus Weewer. Het nadeel van 1000V-handschoenen is dat deze minder bescherming bieden tegen scherpe delen dan dat de hulpverleningshandschoenen dat doen. ‘Brandweerlieden moeten zelf de inschatting maken welke handschoenen ze willen dragen. Als je inschat dat het accupakket er nog goed uitziet, dan kun je prima de hulpverleningshandschoenen dragen. Vertrouw je het niet? Dan kies je voor de 1000V-handschoenen en moet je voorzichtiger zijn met scherpe delen. Overigens zien we in de markt ook de beweging dat 1000V-handschoenen steeds sterker worden.’

image2.jpeg
Bij een ongeval met een Tesla op de A6 vorig jaar vraagt de ingezette ploeg zich enige tijd af hoe ze veilig kunnen inzetten. De nieuwe aandachtskaart geeft daar antwoord op.

In aanvulling op Weewer laat Michaël Bertels van Brandweer Brabant-Noord weten dat ook droge blushandschoenen voldoende beschermen tegen de eventueel aanwezige spanning. Hij is één van de leden van de community of practice die bij het onderzoek is betrokken. ‘Arbotechnisch is dat natuurlijk niet volgens de regels, maar in de praktijk beschermen ze voldoende. Daarbij ben je ook beter beschermd tegen scherpe delen.’

Meten is niet weten

Het blijft de vraag of het verstandig is de spanning op het voertuig te meten. Weewer beantwoordt deze vraag voorlopig met: ‘Nee. Om te kunnen meten, moet je heel goed weten wat je doet. Dat vraagt ontzettend veel kennis en vaardigheden. Je moet immers precies meten op de onderdelen waar de plus- en de minpool contact mee maken.’ ‘Je moet het autowrak vergelijken met een soort elektrospeeldoos met twintig aluminium puntjes. Je moet het in alle samenstellingen meten om eventueel aanwezige spanning op te sporen. Dat is een kansloze exercitie’, vult Bertels aan. Volgens Weewer is meten gevaarlijker dan niet meten. ‘De kans is te groot dat je verkeerd meet, dan lijkt het voertuig sowieso spanningsloos. Dat kan leiden tot schijnveiligheid. Het is beter om standaard te werken met persoonlijke beschermingsmiddelen. Als je die draagt, maakt het in de praktijk niet uit of er spanning op het voertuig staat of niet.’

Toch wordt in Veiligheidsregio Twente verder onderzoek gedaan naar het meten van de spanning op voertuigen na een ongeval. ‘Binnen de regio hebben we veel expertise op dit gebied. We hebben een systeem ontwikkeld waarmee we verder onderzoek willen doen naar het meten van spanning op elektrische voertuigen. We willen de scenario’s waarbij spanning op het voertuig kan komen weten en begrijpen, zodat we ervan kunnen leren’, vertelt Richard Hassink van Veiligheidsregio Twente. ‘Zodra we hier meer over weten, delen we dat uiteraard ook met de rest van het land. Tot die tijd is het het beste om bij een ongeval het crash recovery system te raadplegen, de persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen en niet te meten.’

image3.jpeg
Michaël Bertels

image4.jpeg
Richard Hassink

Bijscholing

Bertels pleit voor een bijscholingsprogramma over elektriciteit. ‘Binnen de brandweer moeten we leren veel risicogerichter met spanning om te gaan. Om dat te kunnen doen, moet je weten hoe spanning werkt, dat er dus een gesloten circuit moet zijn om een schok te kunnen krijgen. Als er geen gesloten circuit is, dan is elektriciteit niet gevaarlijk. Dat geldt voor zowel voertuigen als voor zonnepanelen. We moeten elektriciteit niet veronachtzamen, maar het ook niet spannender maken dan het is.’ Het IFV heeft in april vorig jaar het kennisdocument Brandweeroptreden nabij elektriciteit gepubliceerd. Hierin wordt ingegaan op een risicogerichte aanpak, de handvatten en veiligheidsafstanden bij drie verschillende categorieën met elektriciteit.

Andere artikelen in deze aflevering

Lachen en bewegen, in tijden van corona

Het einde van het jaar is traditioneel ook voor de brandweer een tijd om elkaar in informele setting te ontmoeten en het jaar af te sluiten. Zeker in deze pittige periode waarin brandweermensen met co...