Minder dierenleed met detectie- en blussystemen in stallen

Minder dierenleed met detectie- en blussystemen in stallen

Klaassen, S.

Naast elektrakeuringen en bliksemafleiders zijn er verschillende maatregelen die de schade bij stalbranden kunnen beperken. Wageningen Universiteit & Research (WUR) maakte samen met het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) een overzicht van systemen die hierbij kunnen helpen. Hoe gaan deze oplossingen dierenleed voorkomen?

Eén ding wil onderzoeker Hilko Ellen van WUR direct duidelijk maken: bij de onderzochte detectie- en blussystemen in stallen gaat het niet om een of/of-situatie maar vooral om en/en. Waarmee hij bedoelt dat beide systemen, detectie én blus, nodig zijn om de materiële schade en dierenleed door stalbranden te beperken. ‘Een detectiesysteem heeft alleen zin als je direct kunt blussen. Met alleen detectie, zoals de demissionair minister in oktober vorig jaar voorstelde, wordt geen dier gered.’

Maatwerk

Samen met het IFV bracht Wageningen Livestock Research in opdracht van het ministerie van LNV in kaart welke systemen het meest kansrijk zijn om brand te voorkomen in de technische- en dierruimten van stallen. Omdat veel branden ontstaan in de technische ruimte, lijkt het voor de hand te liggen om hier eerst naar te kijken. Tegelijkertijd benadrukt hij dat geen stal hetzelfde is. ‘Sommige technische ruimten bevatten weinig techniek, andere veel. Het is dus een kwestie van maatwerk.’

Ook zijn er stallen waar juist de dierbedrijven bol staan van apparatuur. ‘Een melkstal bijvoorbeeld met een melkrobot en bekabeling omdat de melk elders wordt opgeslagen.’ Ook bij blussystemen moet een onderscheid worden gemaakt tussen de ruimtes met techniek en met dieren. ‘Een koe of paard kan nog wel wat water uit een blussysteem verdragen, maar een natte kip wordt ziek.’ Hij vindt daarom een geïntegreerd systeem dat zowel kan nevelen als blussen kansrijker voor deze dierverblijven. Beide systemen zijn pas zinvol als er een goede brandwerende scheiding is tussen technische- en dierruimte, stelt de onderzoeker. Voor bestaande stallen van grotere veehouderijen overweegt de minister om deze verplicht te stellen.

26_BB0102_Stalbrand_n.html-image2

Winstmarges

Voor de brandweer ziet de onderzoeker twee rollen weggelegd. In de eerste plaats zou die, samen met verzekeraars, moeten zorgen voor een betere centrale registratie. Nu noteert de brandweer alleen de grote branden, terwijl verzekeraars de kleinere incidenten bijhouden. Sowieso ontbreekt nog te veel kennis over de oorzaak van branden. Daarnaast zou de brandweer bij elke nieuwe stal niet op regelgeving moeten checken, maar vooral op risico’s. ‘Hoe kunnen de risico’s in de nieuwe stal beperkt worden en hoe kan de brand vertraagd worden als deze uitbreekt?’

Boeren zijn gemotiveerd om iets aan de brandveiligheid te doen, is de ervaring van de onderzoeker. Maar ze lopen op tegen de hoge kosten. ‘De winstmarges zijn dermate gering dat stallen vaak zo goedkoop mogelijk worden gebouwd. Bovendien is brandpreventie niet de enige vereiste waaraan boeren moeten voldoen; denk aan de regels voor emissiereductie, welzijn, salmonella.’

Bestaande stallen

Ook belangenorganisatie LTO Nederland benadrukt in een reactie op het onderzoek dat boeren te maken hebben met veel vereisten. Woordvoerder Wytse Sonnema zou het daarom toejuichen als naar die samenhang wordt gekeken. Verder vindt de belangenbehartiger van boeren het jammer dat het onderzoek naar blus- en detectiesystemen vooral gebaseerd is op gesprekken met experts. ‘Het zou goed zijn om in pilots deze systemen bij de verschillende diercategorieën te testen.’ Volgens Hilko Ellen was dit niet de insteek van de inventarisatie.

De Dierenbescherming is bij monde van programmamanager Bert van den Berg positiever gestemd. Dat komt vooral door de toezegging van demissionair minister Carola Schouten dat ze werk wil maken van de detectiesystemen in de technische ruimten. ‘Daarvan wordt in het WUR- en IFV-onderzoek geconstateerd dat ze zeer perspectiefvol zijn.’ Problemen met technische installaties vormen volgens de Dierenbescherming de meest voorkomende oorzaak van stalbranden. De programmamanager hoopt dat er eindelijk ‘flinke stappen’ worden gezet om stalbranden en het daaruit voortvloeiende dierenleed drastisch te verminderen. ‘Niet alleen in nieuwbouw, maar ook bij de duizenden bestaande stallen.’

26_BB0102_Stalbrand_n.html-image1

Stalbranden in cijfers

- Tussen 2012 en 2020 waren er jaarlijks gemiddeld 37 stalbranden.

- Bij de helft van de stalbranden blijft het gissen naar de oorzaak.

- Het ministerie van LNV wil een halvering van het aantal branden en dode dieren in 2026.

- WUR en IFV adviseren om brandoorzaken en brandverloop centraal te registreren.

Andere artikelen in deze aflevering