Diepste parkeergarage 
van Nederland is 
brandveilig

Diepste parkeergarage 
van Nederland is 
brandveilig

In Rotterdam is eind vorig jaar de diepste parkeergarage van Nederland in gebruik genomen. Een technisch hoogstandje, waarbij de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond met een nieuwe, zelfontwikkelde richtlijn pionierde. ‘Deze is inmiddels grotendeels opgenomen in de landelijke NEN6098-richtlijn’, aldus Mark van Houwelingen.

parkeergarage1
18,5 meter onder straatniveau en ruimte voor 750 bezoekers. De diepste parkeergarage van Nederland is in gebruik. Alle lagen kregen een open en lichte vormgeving waardoor de garage grote brandcompartimenten heeft. Fotografie Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

18,5 meter onder straatniveau. De nieuwe parkeergarage aan het Kruisplein moest wel in de diepte worden gebouwd. In de breedte is namelijk geen ruimte, vanwege de dichte bebouwing in dit stedelijk stuk stad, vlakbij het centraal station van Rotterdam.

Daarom gaf de gemeente opdracht voor de bouw van een langwerpige parkeergarage over vijf verdiepingen. Architect Maarten Sluijs tekende de vloeren in splitlevel. Hierop passen zo’n 750 auto’s van binnenstadsbezoekers. Bijzonder is verder de toegang tot de lange parkeergarage. De automobilist rijdt via de Weenatunnel binnen, slaat in de tunnel af, gaat dan onder het Kruisplein door en komt op een ondergrondse rotonde. Hier maakt hij een keuze: afslaan naar Kruispleingarage, of afslaan naar de oudere Schouwburgpleingarage.

Uniek is deze oplossing niet, maar zeker wel in het oog springend. Mark van Houwelingen was er namens de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond vanaf het begin bij betrokken. Samen met collega’s van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam vormde hij de Brand Preventie Commissie (BPC), die voorbesprekingen voerde met de opdrachtgever en advies gaf op de bouwvergunningsaanvraag. Dat begin was al in 2005. Toen startten de voorbereidingen. 2,5 jaar geleden werd gestart met de bouw. En afgelopen november volgde de oplevering van de garage.

Intelligente installaties

Natuurlijk is, zoals in veel andere Nederlandse parkeergarages, de sociale veiligheid van belang. ‘Alle lagen onder het Kruisplein kregen een open en lichte vormgeving, met als gevolg grote brandcompartimenten’, vertelt Van Houwelingen van het Team Beleid, Regie, Expertise Advies en Vergunningverlening van de directie Risico- en Crisibeheersing. ‘Dat was op zich geen probleem. Er lagen twee opties: het aanbrengen van een sprinklerinstallatie, waardoor je snel water op het vuur hebt. Of het aanbrengen van een rook- en warmteafvoersysteem, voor een rookvrije brandweerroute tot in de buurt van de brand. De gemeente koos voor het laatste. Deze optie is goedkoper.’

‘Ook voor uitlaatgassen moet je immers een afvoersysteem hebben’, vult brandweercollega Gerard Wildeman aan, die het project in de uitvoering begeleide namens de Veiligheidsregio. ‘Een zwaardere installatie kan zowel uitlaat- als rookgassen afvoeren. In de BPC is bij toetsing van de bouwvergunning gekeken of de installatie ook werkt. Op diverse moeilijke punten in de garage zijn in overleg met BPC Computanional Fluid Dynamics-computersimulaties gemaakt. Uiteindelijk bij oplevering is er één 4 MW brandtest uitgevoerd met rookmachines en een alcoholbrand om de computerberekeningen te valideren.’

Gesproken sirenes

Er zitten meer intelligente installaties in het parkeergarage. ‘Een brandmeldpaneel bijvoorbeeld, waarop we bij aankomst meteen zien waar de brandhaard is. We kunnen dan snel bepalen hoe je deze het beste kunt benaderen’, aldus Wildeman. Van Houwelingen vindt de ontruimingsalarminstallatie bijzonder. ‘Meestal hoor je bij een brand alleen sirenes (slowwhoop), in deze garage komt ook gesproken woord uit de speakers. Dit soort installaties zijn volgens de NEN 2575 verplicht bij gebouwen met grote oppervlakten. Op deze manier worden mensen kenbaar gemaakt op welke wijze ze zo snel mogelijk naar buiten kunnen komen. Mensen reageren veel beter op een gesproken mededeling dan op een toonsignaal.’

Ook zijn er twee brandweerliften aangebracht in het bouwwerk. ‘Er is alleen regelgeving voor gebouwen tot acht meter diep. Voor bouwwerken met een grotere diepte geldt dat zij net zo veilig moeten zijn als een pand van zeventig meter hoog’, gaat Van Houwelingen verder. Boven de twintig meter zijn dan brandweerliften verplicht, zo staat in het bouwbesluit. Met de brandweerlift kan de brandweer snel en eenvoudig materiaal naar de inzetverdieping brengen. Valt de stroom uit, dan is er noodverlichting op een aggregaat.’

Rookvrij benaderen

In het bouwwerk zelf zijn blusleidingen aangebracht. De brandweer hoeft dan geen lange slangen door de parkeergarage uit te rollen, wat ten koste gaat van de snelheid van de inzet. Op iedere verdieping zijn binnen zestig meter afnamepunten geprojecteerd, vanwege de lengte van de parkeergarage. Door het ingenieuze rook- en warmteafvoersysteem wordt de rook een bepaalde kant opgestuwd, waardoor de brandweer de brand rookvrij kan benaderen vanuit de aanvalsroute. Hierdoor kan de brandweer binnen twintig minuten water op het vuur hebben. ‘Wanneer er daadwerkelijk een brand is, staat die warmteafvoerinstallatie eerst drie minuten uit, zodat parkeergaragebezoekers de mogelijkheid krijgen om te vluchten’, vertelt Van Houwelingen. ‘Pas daarna gaat de installatie aan en wordt de rook een bepaalde kant opgestuwd.’

Eigen richtlijn

Volgens de LNB-richtlijn (Landelijke Netwerk Brandpreventie) moest de lucht bij een parkeergaragebrand tien keer per uur ververst worden en zou dat zorgen voor een acceptabel brandveiligheidsniveau. Geen goed idee, vond de brandweer Rotterdam-Rijnmond. Van Houwelingen: ‘Dan heb je de parkeergarage alsnog onder de rook en kunnen we de brandhaard moeilijk binnen de twintig minuten van de LNB-richtlijn vinden. Tegenwoordig zullen we in dat soort gevallen, als er geen slachtoffers zijn, zeer terughoudend optreden. Wij hebben daarom een eigen richtlijn opgezet: zicht op brand. Daarbij kunnen we mogelijk zonder ademlucht bij de haard komen en is er een grotere kans dat we binnen twintig minuten water op het vuur hebben. Uit branden in Nederlandse parkeergarages met een LNB-richtlijn blijkt dat de brand vaak moeilijk te vinden is binnen de gestelde tijd. Brandweer Nederland heeft de richtlijn inmiddels ingetrokken. Onze richtlijn, zicht op brand, is inmiddels grotendeels overgenomen in de landelijke NEN6098-richtlijn.’

parkeergarage2
Het brandmeldpaneel. Bij aankomst ziet de brandweer meteen waar de brandhaard is.

Sprinklerinstallaties

NEN6098 is op zich een redelijke richtlijn, vindt Van Houwelingen. ‘Daarbij moeten we ook binnen twintig minuten water op het vuur hebben. Dat halen we voorlopig nog in Rotterdam. Maar er zijn meer mogelijkheden. Sprinklerinstallaties door de hele garage bijvoorbeeld. Daarvoor is in deze parkeergarage niet gekozen, vanwege hogere kosten. Voordeel van sprinklers is dat je meteen water op het vuur hebt en er maximaal één auto in brand staat. Ik verwacht dat we in de toekomst wel meer sprinklers zien.’

De eigenaar heeft volgens Van Houwelingen daarbij zelf de brandveiligheid (en bedrijfscontinuïteit) in de hand. ‘Nu wordt een deel van de brandveiligheid, schadebeperking, bij de brandweer gelegd. Het is de vraag of de veranderende brandweerorganisatie in Nederland binnen die twintig minuten water op het vuur kan blijven leveren. Daarnaast heeft de brandweer een inspanningsverplichting, geen resultaatverplichting. Als het niet lukt, ontstaat er een grotere brand met meer dan drie auto’s, waarop de rook- en warmteafvoerinstallatie niet is ontworpen. Het gevolg is dan een grotere schade aan het gebouw en aan de geparkeerde voertuigen dan vooraf gecalculeerd.’

Overdruk in trappenhuizen

Wildeman noemt nog een bijzondere techniek die in de parkeergarage is toegepast. ‘Omdat we rookvrij moeten kunnen aanvallen, hebben we ventilatoren in de trappenhuizen aangebracht. Zo creëren we overdruk in de trappenhuizen. Probleem is wel dat de lucht maar op een punt wordt ingeblazen. Het is dus lastig om een gelijke druk over achttien meter diepte te krijgen. Maar dat probleem hebben we met technische maatregelen opgelost.’

Andere artikelen in deze aflevering

Floris van Bommel brandweersneaker te koop

Tijdens het congres van Brandweer Nederland bood Floris van Bommel een speciaal door hem voor de brandweer ontwikkelde sneaker aan. De opbrengst gaat naar de Nederlandse Brandwondenstichting.