Leergang chauffeur vernieuwd, meer focus op praktijk

Leergang chauffeur vernieuwd, meer focus op praktijk

J. Visser

De leergang chauffeur en het examen zijn volledig vernieuwd. Dit was nodig, volgens Jaap Molenaar, decaan bij de Brandweeracademie van het IFV. In de afgelopen jaren is wet- en regelgeving veranderd, er is een nieuwe brancherichtlijn optische en geluidssignalen van kracht en de Elektronische Leeromgeving (ELO) is ingevoerd in het brandweeronderwijs. Vanaf 1 februari kan elk opleidingsinstituut starten met de nieuwe leergang. De grootste wijziging? Er ligt meer focus op de praktijk.

BR20180102-P14-VAKBEKWAAMHEID
‘Met de praktijktraining op de openbare weg leren brandweerchauffeurs zich meer bewust te worden van verkeerssituaties en hun positie in het verkeer.’ (Fotografie: Ginopress)

Nieuw in de leergang chauffeur is dat het praktijkdeel wordt uitgebreid met het oefenen van van spoedritten op de openbare weg. ‘Brandweerchauffeurs moeten beter op hun taak worden voorbereid. Dat kan door ze op de openbare weg te laten oefenen. Andere hulpverleningsdiensten doen dat ook met hun chauffeurs. Voorheen was de eerste spoedrit voor de brandweer een echte prio 1 melding. Daarbij kwamen direct de stressvolle omstandigheden van een alarmering kijken en stonden ze er alleen voor’, aldus Molenaar. ‘Dat verandert in de nieuwe leergang.’

Het praktijkdeel van de nieuwe leergang bestaat uit een baantraining waarin de focus met name ligt op de voertuigbeheersing en uit het oefenen op de openbare weg. Cursisten gaan onder begeleiding van de instructeur in een voertuig met dubbele bediening zowel prio 1 als prio 2 ritten op de openbare weg rijden. Molenaar: ‘Met deze praktijktraining op de openbare weg leren de brandweerchauffeurs zich meer bewust te worden van verkeerssituaties, van hun positie in het verkeer en beter te anticiperen op andere verkeersdeelnemers.’ In de nieuwe situatie gaat een instructeur samen met twee cursisten op pad, zodat de cursisten ook kunnen leren van elkaar. De rit wordt opgenomen met een dashcam. De beelden kunnen na afloop worden teruggekeken en geëvalueerd. ‘Je kunt dan precies zien hoe je je gedraagt op de weg. Misschien zie je dan ineens dat je die ene auto volledig over het hoofd hebt gezien. We hopen dat met deze nieuwe aanpak het aantal ongevallen gaat dalen.’ Het praktijkdeel van de leergang wordt uiteindelijk ook afgesloten met een vernieuwd examen. Molenaar: ‘Dat bestaat in de nieuwe opzet uit een praktijkrit die van prio 2 overgaat in prio 1 en weer terug. In de rit komen zoveel mogelijk verschillende situaties aan bod, zoals invoegen, het passeren van rood licht, rotondes en kruisingen. Daarbij wordt met name gelet op hoe je je aanpast aan het verkeer en hoe je reageert op andere weggebruikers.’

Tijdsbesteding

Hoewel het oefenen op de openbare weg nieuw is in de leergang chauffeur, betekent dit niet automatisch dat de leergang veel meer tijd kost, meent de decaan. ‘De tijd die je eraan besteedt wordt alleen anders ingevuld. Waar voorheen meer tijd ging zitten in de theorie, verschuift dat nu meer naar de praktijk. Het accent ligt anders.’ Daar komt volgens Molenaar bij dat de leergang flexibeler is in de uitvoering. ‘Het theoriedeel is vormgegeven in de ELO. Cursisten kunnen zelf bepalen waar en wanneer ze leren. Dat kost minder tijd dan klassikale bijeenkomsten. Ook het praktijkdeel is flexibel. Net als met autorijden heb je met het rijden met voorrangsvoertuigen snelle en minder snelle leerlingen. De instructeur bepaalt aan de hand van een voortgangsportfolio wanneer de cursist klaar is voor het examen. Snelle leerlingen zijn dus eerder klaar.’

Theorie

Voordat deelnemers aan het oefenen op de openbare weg kunnen beginnen, moet eerst het theoriedeel een de baantraining zijn afgerond. Het theoriedeel bestaat uit een startbijeenkomst, waarna deelnemers zelf de vijf e-modules kunnen doorlopen. Waar nodig kunnen ze hulp vragen van een instructeur. In deze modules komen onder andere de nieuwste versies van het Richtinggevend kader voorrangsvoertuigen, de Brancherichtlijn optische en geluidssignalen brandweer, het Overzicht van verkeersbevoegdheden bij gebruik van vrijstellingen en een e-learning incidentmanagement van Rijkswaterstaat aan bod. ‘De snelheden zijn bijvoorbeeld aangepast en overzichtelijker gemaakt. De grijze gebieden die daarin voorheen waren zijn opgehelderd. Het is nu duidelijker wat je wel en niet mag’, vertelt Molenaar. ‘En prio 3 bestaat niet meer.’

Pilot

Om te testen of de opzet voor de nieuwe leergang chauffeur goed werkt en om te ontdekken of dingen beter kunnen, hebben opleidingsinstituten BON en BOGO op verzoek van het IFV een pilot gehouden. BON voerde de pilot voor zware voertuigen volgens de nieuwe opzet uit. BOGO die voor de lichte voertuigen. ‘Je merkt dat cursisten in de nieuwe opzet meer te maken krijgen met de dagelijkse praktijksituaties en weersomstandigheden en daarin ook ervaring opdoen. Het rijden als het hard regent is anders dan wanneer de zon schijnt of het glad is. Dat maakt dat ze straks ook beter voorbereid zijn op het echte werk’, vertelt Marcel van Wijk, projectleider leergang brandweerchauffeur bij BOGO. ‘De evaluatie van de pilot moet nog plaatsvinden. Tot nu toe horen we vooral van de cursisten dat de inhoud en de modules goed aansluiten bij de praktijk.’

Ook voor het opleidingsinstituut is de nieuwe leergang een grote verandering, erkent Van Wijk. ‘Het vraagt van ons meer administratieve en logistieke handelingen. In de nieuwe opzet werken we met een portfolio per cursist. De leergang is individueel vormgegeven, waardoor je ook per individu moet plannen. Bovendien moeten we zorgen dat er voldoende voertuigen beschikbaar zijn voor alle praktijktrainingen. Doordat we meer de weg op gaan hebben we ook meer voertuigen nodig. Bij BOGO hebben we voldoende voertuigen beschikbaar, wanneer een regio wil dat we met hun voertuigen de opleiding geven, vraagt dat meer logistieke afstemming. Tot slot gaan we ook meer instructeurs bijscholen. Zij moeten zowel een geldig WRM-certificaat hebben als beschikken over een OGS+-pas.’

Rijsimulator

Naast de invoering van de nieuwe opzet van de leergang, onderzoekt BOGO ook of ze de rijsimulator een rol kunnen laten spelen in de opleiding. Van Wijk: ‘Dit zat niet in de pilot. Wij willen als extra dienst kijken hoe we de rijsimulator onderwijskundig kunnen inzetten, zodat dit bijdraagt aan het leertraject van de cursist. In een rijsimulator kun je meer scenario’s nabootsen dan je op de openbare weg tegenkomt, bijvoorbeeld weerssituaties als harde regen of gladde wegen. Dit soort dingen moet je vaker tegenkomen om er goed op te kunnen reageren. Op de openbare weg blijft dat toch altijd afwachten. En we zijn bezig om deze opleiding ook door te zetten in het programma voor vakbekwaam blijven.’

Van Wijk hoopt dat bij BOGO de chauffeurs vanaf maart volgens de nieuwe leergang kunnen worden opgeleid. Landelijk mag tot 1 september nog volgens de oude opzet worden gewerkt.

BR20180102-P14-VAKBEKWAAMHEID2
Jaap Molenaar: ‘Met de praktijktraining willen we chauffeurs beter voorbereiden op hun taak.’ (Fotografie: IFV)

informatiebijeenkomst

Het IFV organiseert op 2 februari van 10.00 tot 15.00 uur een informatiebijeenkomst over de nieuwe leergang chauffeurs. Deze bijeenkomst is bedoeld voor docenten, instructeurs, trajectbegeleiders, planners, organisatoren, leidinggevenden, leerwerkplekbegeleiders en andere geïnteresseerden. Opgeven kan via noortje.pulle@ifv.nl.

Jildou Visser

Andere artikelen in deze aflevering