Menselijk handelen cruciaal bij brand in zorginstellingen

Menselijk handelen cruciaal bij brand in zorginstellingen

J. Visser

In Veiligheidsregio Brabant Zuidoost zijn in 2015 in korte tijd zeven branden in zorginstellingen. De branden worden allemaal relatief snel geblust. Toch kent een aantal branden een dodelijke afloop en bij enkele andere zijn gewonden. Vijf van de zeven branden zijn bij dezelfde zorgorganisatie. ‘Alle branden bij zorginstellingen onderzoeken we. Als er dan in korte tijd zoveel branden zijn onderzoek je natuurlijk hoe dat kan en wat je kunt doen om het te voorkomen’, vertelt Arjan van Beek, coördinator Team Brandonderzoek van Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost.

BR20170102-93805P43MENSELIJK

De brandonderzoekers komen tot de ontdekking dat de oorzaken en ook de situaties verschillend zijn. Drie van de vijf branden bij dezelfde instelling zijn bij bewoners die zorg op afroep krijgen en twee bij een instelling met permanente zorg. De oorzaken varieren van het niet uitdoen van het vuur na het koken tot roken waarbij de brandende sigaret op de kleding is gevallen en een kersenpitzakje dat te lang in de magnetron is gelegd. ‘De branden ontstonden allemaal door menselijk handelen’, aldus Van Beek. ‘Daarnaast zagen we dat menselijk handelen de situatie kan verergeren, door bijvoorbeeld deuren open te laten staan. In bijna alle gevallen was de brand beperkt, maar bleek de ketting zo sterk als de zwakste schakel. Door openstaande deuren kon de rook zich ongehinderd verder verspreiden. In een geval was sprake van het onjuist functioneren van voorzieningen. De brandwerende deuren die normaal automatisch open gingen als iemand ervoor staat, gingen nu door de rook open terwijl ze dicht hadden moeten blijven.’ Martijn Janson van de afdeling objectadvisering van Veiligheidsregio Brabant Zuidoost vult aan dat bovendien bij gebouwen met zorg op afroep geen wettelijke eisen bestaan om brandveiligheid naar een hoger plan te tillen. ‘Woningcorporaties nemen de gebouwen over van zorgorganisaties. De mensen die erin zitten blijven verminderd zelfredzaam, maar zijn op zichzelf aangewezen. In overleg met de verhuurder en de zorgorganisatie zijn we aan het kijken in hoeverre de brandveiligheidsvoorzieningen aanwezig kunnen blijven. Dat is voor ons ideaal, want rookmelders alleen zijn niet voldoende.’

Oplossing

Na de branden kijkt de veiligheidsregio met de directie van de zorginstelling welke oplossingen gevonden kunnen worden om branden te voorkomen en de gevolgen ervan te beperken. ‘Zo hebben ze nu een paar mensen in de organisatie vrijgemaakt die de technische staat van de brandveiligheidsvoorzieningen controleren’, legt Van Beek uit. ‘In overleg met de directie hebben we besloten dat we voorlichting na brand geven aan het personeel in plaats van de bewoners, zodat zij weten wat ze wel en wat ze niet moeten doen. Zo kunnen we ze leren niet standaard een ontruiming te starten. Het is gevaarlijker en hinderlijk wanneer alle senioren op de gang lopen als de brandweer ter plaatse komt. Wij kunnen dan geen inzet starten, omdat bij het openen van de deur naar de brandruimte rook de gang op komt. In de gesprekken hebben we dus geprobeerd om elkaar beter te begrijpen.’

Naast de controle van de brandveiligheidsvoorzieningen en de sessies voorlichting na brand, kijkt de brandweer ook welke simpele maatregelen getroffen kunnen worden om brand te voorkomen. Van Beek: ‘De instelling verstrekt nu bijvoorbeeld brandwerende schorten aan bewoners die roken en aanstekers aan alle bewoners die lucifers gebruikten. Daarnaast worden led-lampjes verstrekt in plaats van kaarsen. Het zijn kleine maatregelen die echt bijdragen aan het voorkomen van brand.’

Mindset

Ook bij de brandweerlieden moet de mindset veranderen, zo constateert Janson. ‘Senioren wonen steeds vaker zelfstandig. Bij veel van deze branden was dat in een gebouw met zorg op afroep. Het gebouw grensde aan de instelling waar permanente zorg wordt geleverd. Wij kunnen er niet automatisch vanuit gaan dat we bij gebouwen met zorg op afroep worden opgevangen door het personeel.’ Van Beek vult aan: ‘Een aantal posten in de regio heeft nu een rondleiding bij de zorgorganisatie gevolgd om te begrijpen hoe de zorg is opgebouwd. Dat levert begrip op.’ Daarnaast is gebleken dat de brandweer niet altijd zicht heeft op de aanwezige preventieve voorzieningen in de instellingen. ‘We zijn bezig om een digitaal informatiesysteem te ontwikkelen waarop de Officieren van Dienst (OvD) en de bevelvoerders kunnen zien welke voorzieningen aanwezig zijn, hoe het gebouw eruit ziet en waarop ook de bereikbaarheidskaart te vinden is’, vertelt Van Beek. ‘Daarin gaan we onze mensen ook bijscholen, zodat tijdens de inzet gebruik kan worden gemaakt van de voorzieningen ter plaatse.’

Jildou Visser

Andere artikelen in deze aflevering

Mythburners onderzoeken twee gasvragen Haaglanden

Brandweer Haaglanden rukt gemiddeld tien keer per maand uit voor incidenten met gas en liep daarbij tegen twee vragen aan. Ontsteekt bij gaslekkages in de woning de gaswolk door aanbellen, het gebruik...