USAR.nl wil toegevoegde waarde vergroten

USAR.nl wil toegevoegde waarde vergroten

Jastrzebski, Rob

Het wordt een druk jaar voor USAR.nl, want de ambities zijn hoog. Zo wil de leiding de toegevoegde waarde van het team vergroten door internationaal de inzetbaarheid te verbreden via afzonderlijke modules en nationaal het specialisme voor binnenlandse bijstand beter op de kaart te zetten. Bovendien is Nederland dit jaar voorzitter van de regio Afrika-Europa-Midden-Oosten van INSARAG (onderdeel van de VN-organisatie), voor humanitaire hulpverlening die wereldwijd de internationale rampenhulpverlening coördineert.

FB_fotobijschrift zwart linkslijnendReddingswerkers van USAR.nl zijn na de aardbeving in Nepal op zoek naar overlevenden.Fotograaf

Het voorzitterschap levert nogal wat internationaal overleg op en in november organiseert Nederland als gastland de regionale INSARAG-vergadering. Arjen Littooij, directeur van Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond is sinds 1 januari landelijk commandant van het Urban Search And Rescue-team, USAR.nl. Een belangrijk verschil met zijn voorganger Peter Bos is de scheiding van nationale en internationale taken in de commandofunctie. Carlo Post, directeur van Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid, heeft de portefeuille internationale betrekkingen en beleid in beheer gekregen. Een voorwaarde om zowel de nationale als de internationale taken de aandacht te geven die ze verdienen. ‘Leiding en sturing geven aan USAR.nl in de koude fase en het behartigen van alle internationale contacten is een erg forse workload op het bordje van de landelijk commandant’, stelt Littooij vast. ‘Daarom hebben we besloten die taakgebieden te splitsen. Anders bestaat het risico dat het internationale beleidsaspect erbij inschiet. Een praktische oplossing, in het belang van zowel de nationale als de internationale focus van USAR.nl.’

Internationale verbreding

Waarin een klein land groot kan zijn: wereldwijd opereren 39 USAR-teams die door de VN zijn geclassificeerd. Dertig daarvan mogen zich ‘heavy’ noemen, wat betekent dat zij de zwaarst denkbare operaties in rampgebieden aankunnen. Het Nederlandse team is een van die dertig en dat legt de lat hoog. Periodiek moeten de teams via herclassificatie aantonen dat ze qua kennis, kunde en organisatie nog steeds aan de zware VN-eisen voldoen. In 2017 wordt ook USAR.nl weer aan de toets der kritiek onderworpen. ‘Bij de vorige herclassificatie hebben we een rapport meegekregen, waaruit blijkt wat we goed deden en wat de aandachtspunten zijn. Dat zijn onder andere het borgen van administratieve zaken, basiskennis op het gebied van Safety & Security en goede decontaminatievoorzieningen’, vertelt group leader Kees van den Berg van USAR.nl. ‘Daarnaast zijn enkele internationale afspraken, de INSARAG guidelines, veranderd. Dan gaat het bijvoorbeeld om de methode waarmee je nog niet of deels verkende gebieden in kaart brengt en de internationale merktekens waarmee je aangeeft dat een pand is verkend en wat er is aangetroffen in het betreffende pand. Die zaken moeten we dit jaar goed borgen. In het najaar gaan we ze tijdens een grote oefening extra beoefenen.’

Tegelijk is het streven van het Nederlandse specialistenteam om de inzetbaarheid voor humanitaire hulpacties te verbreden. Carlo Post legt uit: ‘Nederland telt als klein land echt mee. Ons team opereert op het hoogste level en krijgt internationaal veel waardering. Vooral in commandovoering, coördinatie en logistiek zijn we sterk. Daadwerkelijke grote reddingsmissies bij rampen als aardbevingen zijn niet aan de orde van de dag. Om de toegevoegde waarde van USAR.nl te vergroten, willen we onderzoeken hoe we via het modulair inzetten van onze capaciteit, bij andere typen humanitaire rampen en crises onze kennis en kunde maximaal kunnen benutten. Modulaire inzet, bijvoorbeeld in de vorm van coördinatiecapaciteit, logistieke capaciteit of een reddingshondenteam, vergroot onze flexibiliteit. Het is een van de speerpunten waarop we ons de komende jaren nadrukkelijker gaan richten.’ Van den Berg legt uit dat een normale USAR.nl groep bestaat uit zestig leden, waaronder reddingswerkers, stafleden en ondersteunende eenheden. ‘Er zit veel kracht in ons team. Die kun je ook op een andere manier inzetten. Ons coördinatieteam kan bijvoorbeeld worden ingezet bij rampen die niets te maken hebben met instortingen. In feite maakt het niet uit of je de inzet bij instortingen coördineert of de inzet bij een andere operatie. In Nepal hebben we laten zien dat we dat kunnen. Onze coördinatie van de inzet is daar goed gewaardeerd. Maar we moeten nog wel precies op een rij zetten wat de consequenties van modulair inzetten zijn en of dat wellicht ook betekent dat we moeten bijscholen of er extra op moeten oefenen.’

Als regiovoorzitter van INSARAG wil Post daarnaast invulling geven aan een VN-verzoek om te onderzoeken hoe de internationale hulpcapaciteiten beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Onder andere door meer samen te werken met cross-border teams, teams die geen officiële VN-classificatie hebben, maar die in een getroffen naburig land belangrijke lokale ondersteuning kunnen leveren bij het ontsluiten van rampgebieden, het leggen van contacten en hand- en spandiensten.

Nederlandse rampentaak

Ook nationaal zijn er ambities voor verdere profilering. Bij het kraanincident in Alphen aan den Rijn in augustus vorig jaar is USAR.nl met twee van de vier reddingsgroepen ingezet. Littooij: ‘Gelukkig hoefden geen slachtoffers uit het puin van de ingestorte woningen en winkelpanden te worden gegraven. Instortingen op kleinere schaal, onder andere als gevolg van gasexplosies, extreem weer of falende constructies zijn minder zeldzaam en ook daar kunnen de reddingsspecialisten toegevoegde waarde hebben.’ Eind februari zijn in Den Bosch de honden van USAR.nl ingezet bij het zoeken naar mogelijke slachtoffers in een ingestort pand.

‘Een van de vier operationele USAR-groepen is bij toerbeurt paraat voor inzet binnen Nederland. Het is logisch dat we zo’n goed getraind team met specialistische kennis en kunde niet alleen internationaal inzetten, maar dat die capaciteit ook binnen Nederland wordt benut’, aldus Littooij. ‘Nu de specialistische brandweertaken binnen Nederland via Specialistisch Optreden op Maat worden herschikt, is het goed om in de opschalingslijn de rol van USAR.nl te benadrukken. Dit jaar worden de vijf bovenregionale teams Specialistische Technische Hulpverlening geïmplementeerd, ter ondersteuning van de basisbrandweerzorg bij grote en complexe incidenten zoals instortingen en treinongevallen. USAR.nl is geen concurrent voor de STH-teams, maar levert toegevoegde waarde in kennis en specialistische uitrusting. Als de USAR-specialisten binnen Nederland frequenter en laagdrempeliger worden ingezet als specialistische ondersteuning, is dat niet alleen goed voor de opbouw van hun praktijkervaring maar zeker ook voor het redden van slachtoffers.’

Toekomst

Flexibeler inzet via modulaire teams en een meer structurele rol bij complexe reddingsoperaties in Nederland zijn de sporen waarop USAR.nl zich de komende jaren focust. Arjen Littooij verwacht ook een verdere verbreding in specialisatie. Onder de coördinatie- en commandostructuur van USAR.nl kunnen ook andere reddingsspecialisaties worden opgetuigd. Littooij noemt waterredding bij grote overstromingen als voorbeeld. ‘Dat betekent dat we voor die taak moeten samenwerken met reddingsspecialisten van diensten als de KNRM en de reddingsbrigades. Dat is in lijn met het karakter van USAR.nl dat bij uitstek een multidisciplinair team is. Onze kracht is de combinatie van specialismen; brandweerlieden, artsen en verpleegkundigen, reddingshondenteams, bouwspecialisten en logistieke medewerkers. Op dit model kunnen we verder bouwen met aanvullende specialisaties. Die weg gaan we de komende jaren verder verkennen.’ ■

BR042016-USAR1
Reddingswerkers van USAR.nl zijn na de aardbeving in Nepal op zoek naar overlevenden.Fotografie: Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
BR042016-USAR3
Kees van den Berg instrueert USAR-leden bij de inzet in Nepal.Fotografie: Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
BR042016-USAR2
Arjen Littooij (links) is landelijk commandant van USAR.nl. Carlo Post (rechts) is verantwoordelijk voor de internationale betrekkingen.Fotografie: Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Andere artikelen in deze aflevering

Verbrande hond krijgt bijbaan bij brandweer

Nog maar negen maanden was hond Jake toen hij in een brandend huis gevangen zat. De brandweer uit het Amerikaanse Hanahan redde hem niet alleen, maar zorgde ook dat hij een nieuwe bijbaan kreeg.