Mindfulness kan bijdrage leveren aan betere besluitvorming onder druk

Mindfulness kan bijdrage leveren aan betere besluitvorming onder druk

Visser, J.

Mindfulness bevordert de emotionele stabiliteit, draagt bij aan het geestelijk welbevinden van brandweerlieden, leidt tot een grotere mentale veerkracht en levert daardoor ook een bijdrage aan betere besluitvorming onder druk door commandovoerders. Dat zijn de belangrijkste conclusies van een verkennend onderzoek van de Brandweeracademie van het IFV naar mindfulness. Het onderzoek maakt deel uit van het onderzoeksprogramma naar situationele commandovoering.

BR201704-96391P17-MINDFULNESS
‘Door met mindfulness de stress te verminderen, kunnen brandweerlieden komen tot een betere beeld- en besluitvorming.’ Fotografie: Ginopress

Uit eerder onderzoek van de Brandweeracademie is gebleken dat de menselijke factor een grote rol speelt in de commandovoering. ‘De menselijke factor is niet statisch, maar is beïnvloedbaar door training. In het onderzoek hebben we gekeken naar de invloed van stress op factfinding, de analyse en besluitvorming. Hieruit kwam onder meer naar voren dat mindfulnesstechnieken kunnen helpen om beter om te gaan met stress, waardoor de analyse en besluitvorming kunnen verbeteren’, vertelt onderzoeker Clemon Tonnaer van de Brandweeracademie. Om te kijken of mindfulness in de brandweerpraktijk kan worden toegepast, heeft de Brandweer-academie met Veiligheidsregio Kennemerland en Brandweer Amsterdam-Amstelland een praktijktraining opgezet. Uit beide regio’s hebben vijf Officieren van Dienst (OvD’s) een training gedaan die deels op mindfulness is gebaseerd.

Praktijktraining

Bert Meijer van Brandweer Amsterdam-Amstelland is een van de deelnemers aan de praktijktrianing. ‘Ik had vooraf geen verwachtingen. Ik was vooral nieuwsgierig naar wat het mij in mijn werk op zou kunnen leveren’, begint hij. ‘Vanaf de eerste bijeenkomst was ik verkocht. Het was interessant, leuk en nuttig. Het is indrukwekkend wat ademhaling kan doen. De eerste dag lagen we met z’n allen op een matje ademhalingsoefeningen te doen. Het is niet zo dat ik nu iedere 24-uursdienst op een yogamatje begin, maar de ademhaling pas ik toe op het moment dat ik uitruk.’ De training in Amsterdam is afgesloten met een oefening waarbij de brandweerlieden enkele minuten in het koude water in het Amsterdamse bos moesten zitten. ‘Normaal zou ik dat niet gekund hebben, maar door de ademhalingsoefening merkte ik dat ik veel meer aankon.’

Situational awareness

Uit de training blijkt volgens Tonnaer dat mindfulness kan helpen om in hectische situaties rust te creëren waardoor de situational awareness kan worden vergroot. ‘Stress kan het verzamelen van feiten, de analyse ervan en de besluitvorming die daaruit volgt erg beïnvloeden. Door met mindfulness de stress te verminderen, kunnen brandweerlieden komen tot een betere factfinding, analyse en besluitvorming’, aldus Tonnaer. Meijer herkent dat beeld. ‘Ik merk dat ik zowel in het privéleven als bij hectische incidenten baat heb bij de ademhalingstechnieken. Door vier of vijf keer via de buik diep in te ademen creëer je rust in je lichaam. Het vermindert de stress, daardoor kan ik helder blijven nadenken, ook in hectische situaties. Ik vergeet het ook nog weleens. Tijdens een hectisch moment word ik soms nog zo in het incident gezogen dat ik er niet bij stilsta. Achteraf denk je er dan pas aan.’ In Amsterdam-Amstelland zijn nu vijf OvD’s die de cursus hebben gevolgd. ‘Het zou mooi zijn als dat er meer worden. Als je dan bij een van je collega’s ziet dat hij of zij onrustig of gestresst is, kun je een hand op de schouder leggen, zodat hij of zij even aan de oefeningen wordt herinnerd. Ik denk dat het goed is dat in de officiersopleidingen standaard aandacht is voor mentale veerkracht, in welke vorm dan ook. Je moet er wel voor open staan, anders werkt het niet.’ Of mindfulness daadwerkelijk in de officiersopleidingen wordt verwerkt, kan Tonnaer nog niet zeggen. ‘De Brandweeracademie kijkt naar mogelijkheden voor een vervolg in de vorm van een praktische, laagdrempelige training. ‘Dat we een onderwerp te pakken hebben dat leeft, blijkt uit het feit dat we vanuit allerlei hoeken enthousiaste reacties krijgen. Ook van mensen van wie we het niet hadden verwacht’, sluit Tonnaer af.’

Andere artikelen in deze aflevering

Rookmelders verplicht in Vlaamse woningen

Het Vlaams Parlement heeft besloten dat vanaf 2020 rookmelders verplicht worden in alle Vlaamse woningen. In Vlaanderen is het installeren van een rookmelder nu al wettelijk