Bewust koppie d’r bij!

Bewust koppie d’r bij!

Lange, Lucas de

Het zijn vakinhoudelijk interessante tijden. Op bijna ieder onderdeel van ons werk is wel een ontwikkeling te noemen die het voorkomen en bestrijden van incidenten verandert en vaak verbetert. Dat is nodig, want als de samenleving verandert passen wij ons aan. Even terugkijken wat er in vorige edities is verschenen.

Arbeidshygiëne is zo’n ontwikkeling. Er wordt op veel plekken hard gewerkt aan betere manieren om na een blusklus weer schoon terug te keren naar de kazerne en huis. We lezen over veel praktische oplossingen, voorlichting, wetenschappelijke onderzoeken en bruikbare spullen. De ontwikkeling is nog gaande, maar één ding is duidelijk; het vraagt om een bewuste aanpak na een bestreden of beoefend incident.

Het kwadrantenmodel voor gebouwbrandbestrijding kennen we al een tijd en wordt gelukkig al vertrouwd. Het model ondersteunt bij het maken van een keuze in tactiek op de tekentafel en tijdens de daadwerkelijke gebouwbrand. De afgelopen periode bracht ons nieuws over regio’s die bezig zijn met het ontwikkelen en implementeren van blustechnieken. Daarnaast onderzoekt de Brandweeracademie blustechnieken. Hiermee kunnen we veilig en effectief optreden in alle tactieken. De tactiek kiezen we na een verkenning waarin gebouw, mensen, brand, omgeving en onze bestrijdingsmogelijkheden een rol spelen. Eerst een goede verkenning, dan een bewuste keuze voor de passende tactiek.

De Brandweeracademie presenteerde afgelopen najaar het onderzoek naar situationele commandovoering (zie Brand&Brandweer nr. 9-2015). Het onderzoek daagt bevelvoerders en (hoofd)officieren uit om een stijl van commandovoering te kiezen die past bij de omstandigheden van het incident en wellicht ook bij henzelf. We werken tot nu toe uit gewoonte met hiërarchische sturing (met een eindbaas). Het rapport laat ons zien dat specialistische sturing een alternatief is waarbij degene met de meeste kennis meer stuurt, maar ook dat het minder sturen van eenheden (swarming) van waarde kan zijn. Er moet nog werk worden verzet voor we dit in onze werkwijze hebben opgenomen maar het begin is goed. Er valt in ieder geval te kiezen tussen manieren van operationeel leidinggeven.

Wat deze drie ontwikkelingen delen is de noodzaak om een bewuste en duidelijke keuze te maken op basis van de situatie. We nemen daarbij voor een deel afscheid van het vanzelfsprekende, de routine of het vaste patroon. Dat is soms wennen, omdat deze vanzelfsprekendheden ons ook rust geven. We moeten op zoek naar een nieuw evenwicht. Weer een keuze waarmee we uitkomen bij een kern van ons werk; kiezen en uitvoeren, vaak onder tijdsdruk. Zullen we dat dan maar bewuster gaan oefenen? Oefenen in het bewust maken van keuzes tijdens ons werk? Bewust oefenen om het koppie erbij te houden onder de (tijds)druk van de uitruk. Bewust oefenen om de goede keus te maken. Uit eigen ervaring weet ik dat het mij enorm helpt om de beide bluslaarzen een paar tellen bewust stil te zetten en de situatie rustig op me in te laten werken. Een verrassend hulpmiddel wordt gepresenteerd in het rapport over situationele commandovoering. Bij de praktijktesten bleken technieken uit de mindfulness de proefpersonen te helpen bij de besluitvorming onder tijdsdruk. Bewuste rust bleek geen wondermiddel maar een manier om het (situatie)bewustzijn te versterken en bewust te besluiten.

Volgens mij hebben we nog wat te doen voordat we ons helemaal bewust zijn van het bewustzijn. Eén ding is duidelijk, de brandweermens staat letterlijk centraal bij veel van de huidige ontwikkelingen. Ons koppie wordt nog belangrijker. Maar er is meer denkwerk en onderzoek voor nodig om het helemaal te begrijpen. Tot die tijd blijf ik bij onze basis. Beide laarzen op de grond en het koppie er bij.

Lucas de Lange

BR052016-LUCASDELANGE

Andere artikelen in deze aflevering

Brandweer bevrijdt man uit brievenbus

Duitse brandweerlieden zijn eind maart gealarmeerd voor een man die vast was komen te zitten in zijn eigen brievenbus. De man was zijn huissleutel vergeten en had zichzelf buitengesloten.