De risico’s en het boerenverstand bij brand zonnepark

De risico’s en het boerenverstand bij brand zonnepark

Visser, J.

Brandweer Flevoland is in een jaar tijd, tweemaal ingezet bij een brand in een transformatorhuis van een zonnepark bij Emmeloord. Bij de tweede brand op 8 april kunnen de ingezette brandweerlieden de kennis die ze bij het eerste incident hebben opgedaan, goed gebruiken. ‘Gebruik je boerenverstand en ren er niet direct op af’, aldus eerste bevelvoerder Joost Rood. ‘Bij de tweede brand hadden we een goed plan: niks doen. Dat heeft gewerkt.’

BR202005-2225BRANDVANDEMAAND1
De brand in het transformatorhuis kan niet worden geblust. Wachten is de beste inzettactiek.

Het is vijf voor twaalf als Rood wordt gealarmeerd voor een containerbrand aan de Kuinderweg bij Emmeloord. ‘Direct spookte het door mijn hoofd dat dit weleens zou kunnen gaan om een brand bij het zonnepark. Vorig jaar werden we namelijk ook gealarmeerd voor een containerbrand.’ Dat zijn vermoeden klopt, ziet hij al snel in de kladblokregels in de Mobiele Data Terminal (MDT). ‘Dan denk je al snel terug aan de inzet van vorig jaar. Wat hebben we daar geleerd? Eén van de dingen die me te binnen schoot was dat je bij een brand in een transformatorhuis op een zonnepark ook te maken hebt met een spanningsleiding van 10 kV die vanaf het stroomnet binnenkomt in het transformatorhuis. Daarnaast was ik benieuwd om welk transformatorhuisje het zou gaan en hoe we er konden komen. Er staan daar namelijk meerdere transformatorhuisjes.’ Op dat moment wordt ook Officier van Dienst (OvD) Hendrik Kramer geïnformeerd over de brand. ‘Ik heb toen zelf besloten te gaan rijden. Ik heb de nodige kennis van elektrotechniek, wellicht kon dat van pas komen. Aanrijdend heb ik contact gezocht met de eerste bevelvoerder en hem laten weten dat ze niets moesten doen zolang de installatie niet spanningsloos was.’

BR202005-2225BRANDVANDEMAAND2
Door de felle brand gaat ook een aantal zonnepanelen in vlammen op.

Bereikbaarheid en verkenning

Ter plaatse ziet Rood lichtgrijze rook uit het transformatorhuisje komen. Daarnaast ontdekt hij dat de locatie van de brand slecht bereikbaar is. ‘Het land was te zacht om met de TS op te kunnen rijden. De enige mogelijkheid om er te komen was om met een ladder de sloot van acht meter over te steken.’ Hij laat zijn aanvalsploeg de situatie verkennen, zonder slang, deze is te kort om bij de brandlocatie te kunnen komen. ‘Bovendien mochten ze sowieso niet starten met de blussing, de 10 kV-leiding was nog niet uitgeschakeld. Bij de verkenning ontdekten ze dat de ruim duizend liter olie in het transformatorhuisje al zo heet was, dat deze kookte. Dan moet je sowieso nooit gaan blussen. Dan krijg je al snel een frituurpaneffect met een enorm snelle branduitbreiding’, vertelt Rood. ‘Daarnaast stond het huisje tegen een rij zonnepanelen aan. Op het moment dat de brand uitslaand zou worden, zou het al snel over kunnen slaan naar de panelen. Met de ervaring van de vorige keer wisten we dat een inzet met een CO2-blusser daar geen effect zou hebben.’ Als de brand twintig minuten na het ter plaatse komen uitslaand wordt, proberen de brandweerlieden nog wel de zonnepanelen in te schuimen om te voorkomen dat ze mee gaan branden. ‘Dit had niet veel effect. Ze waren al zo heet dat het schuim er direct afgleed.’

SF6

Zodra Kramer ter plaatse komt ziet hij op het hekwerk een bordje met daarop de melding: Let op SF6-gas. ‘Ik weet dat zwavelhexafluoride, ofwel SF6 een behoorlijk zwaar broeikasgas is en gebruikt wordt in hoogspanningsinstallaties. Het is in die zin heel wat keren schadelijker voor het milieu dan koolstofdioxide, CO2. Het is niet zo zeer giftig, maar het is vijf keer zwaarder dan lucht en blijft bij inademing daardoor lang achter in de longen en kan zorgen voor verstikkingsgevaar. Bovendien is het een kleur-, reuk- en smaakloos gas. We hebben niet kunnen achterhalen in wat voor hoeveelheden het gas aanwezig was, het vermoeden was kleine hoeveelheden maar het was in ieder geval iets om alert op te zijn.’

BR202005-2225BRANDVANDEMAAND3
Het transformatorhuisje staat tussen de rijen met zonnepanelen in.

Overleg beheerder

Niet veel later komt de beheerder van het zonnepark aanlopen. In overleg met de monteurs besluit Rood dat ze het transformatorhuisje laten uitbranden. ‘Dat gold ook voor de panelen eromheen’, aldus Rood. ‘Ze hebben ons wel geholpen met het uitschakelen van de omvormers bij de rijen zonnepanelen. Eigenlijk is dat erg simpel. Met een schroevendraaier kun je de schakelaar makkelijk omdraaien om de verbinding te verbreken. Zo wisten we in ieder geval dat er geen spanning meer op de bekabeling vanaf de omvormers naar de naar de transformator zou staan. Zodra Liander de 10 kV-leiding zou hebben afgeschakeld, zou het transformatorhuisje spanningsloos moeten zijn. Het enige dat we toen nog hebben gedaan is op een paar momenten het brandende gras onder de zonnepanelen blussen. We wilden voorkomen dat de brand zich via het gras verder zou uitbreiden. Verder hebben we vooral zitten wachten tot het transformatorhuisje was uitgebrand.’

Die tussenliggende periode geeft Rood en Kramer de mogelijkheid om in gesprek te komen met de beheerder van het park. ‘Dit was een zonnepark met 43.500 zonnepanelen is het de grootste in Flevoland. Ze hebben veel van dit soort parken in het land. Er zijn nu projecten in aanbouw die tien keer groter zijn dan deze. Wat doe je als die aan de rand van een woonwijk ligt? Wat was de oorzaak van de vorige brand? Ze vertelden dat ze, door de heftigheid van die brand, dat niet hebben kunnen achterhalen. Ze gaan nu weer onderzoek doen. Wellicht komt hier wel iets uit. We hebben nu in ieder geval goed contact met het bedrijf.’

Na ongeveer twee uren met flinke vlammen en dikke zwarte rook is de 10 kV-leiding door Liander uitgeschakeld en is de situatie dusdanig onder controle dat het kan worden overgedragen aan de beheerder van het park. Hoewel ook de meldkamer ervan op de hoogte wordt gebracht dat het transformatorhuisje nog een flinke tijd kan roken, wordt Rood diezelfde avond nog eens gealarmeerd. ‘Er zat een nieuwe centralist. We hebben toen wel een kijkje genomen, maar zagen direct dat het om hetzelfde incident ging en we dus weer konden terugkeren naar de kazerne.’

Andere artikelen in deze aflevering