Impuls in vakbekwaamheid duikers door brancherichtlijn

Impuls in vakbekwaamheid duikers door brancherichtlijn

Visser, J.

Brandweerduikers en duikploegleiders moeten voor de hercertificering met ingang van dit jaar naast de logboekcontrole een praktijkexamen afleggen. Bij de logboekcontrole wordt bovendien nadrukkelijker gelet op de branchespecifieke eisen. Dat is vastgelegd in de nieuwe brancherichtlijn Blijvende vakbekwaamheid voor duikers en duikploegleiders. De brancherichtlijn is opgesteld door de landelijke vakgroep Beheersing Waterongevallen van Brandweer Nederland in samenwerking met de Brandweeracademie en de certificerende instelling IFV. De richtlijn is eind april gepubliceerd.

Brandweerduikers moeten sinds 2012 eens in de vier jaar gehercertificeerd worden. ‘Sinds dat jaar valt het brandweerduiken onder arbeid met verhoogd risico en is het ondergebracht bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid’, legt Yvette Smits van Bureau Toezicht Examinering en Certificering van het IFV uit. ‘We hebben alle duikers en duikploegleiders toen in vier groepen verdeeld en zijn gestart met de logboekcontroles. Daarbij keken we met name naar het aantal duiken dat een duiker of duikploegleider had gedaan. Dat verandert nu.’

Met de brancherichtlijn Blijvende vakbekwaamheid brandweerduiker en duikploegleider wil Brandweer Nederland landelijk de kwaliteit van de vakbekwaamheid beter borgen. De richtlijn richt zich met name op het bezitten van voldoende beroepservaring. Dat is onderverdeeld in de basiseisen en de regiospecifieke vaardig-heden afgestemd op de risico’s in een gebied. Smits: ‘De basiseisen toetsen we bij de logboekcontroles, eventueel aangevuld met een digitaal registratiesyteem en een regionaal vakbekwaamheidsplan waarin de regiospecifieke vaardigheden terugkomen.’

Examen

Het examen voor de duikers in de duiktoren bestaat volgens Jaap Molenaar van de Brandweeracademie, uit vier onderdelen. ‘Het lijkt veel op het initiële examen. Er zit een stukje voorbereiding in, waarbij we letten op de controle van de uitrusting, de buddycheck en de last minute risk analyse. Vervolgens komen de basisvaardigheden zelfredzaamheid aan bod waarbij we iemand confronteren met een storing in zijn of haar uitrusting. Hoe gaan ze daarmee om? Letten ze bijvoorbeeld nog voldoende op het gecontroleerd opstijgen? Het zwaartepunt van het examen is het opbrengen van een duiker in nood. Daarbij letten we onder andere op de gecontroleerde afdaling, het verkennen van de situatie, de communicatie en het gecontroleerd naar de oppervlakte brengen van de duiker in nood’, legt Molenaar uit. ‘Tot slot wordt de nazorg getoetst. Maken ze de uitrusting op een juiste manier in orde en wordt het logboek goed ingevuld?’ Bij het examen kunnen in totaal op twaalf punten voldoendes worden gehaald. Om te slagen dienen minimaal tien voldoendes te worden gescoord. ‘Met name in de voorbereiding en de nazorg kunnen de deelnemers makkelijk voldoendes halen’, aldus Molenaar. ‘Het zwaartepunt, het opbrengen van een duiker in nood wordt gedetailleerder beoordeeld, dit is erg belangrijk.’

Duikploegleiders leggen het examen af aan de hand van een computersimulatie. Smits: ‘Zij moeten een volledige inzet draaien. Daarnaast moeten ze een medische casus afhandelen. Op basis van klachten moeten ze kijken welke duikziekte iemand heeft en de eerste behandeling opstarten.’

Logboek

Waar voorheen bij de logboekcontroles slechts werd gekeken naar het aantal duiken, wordt bij de nieuwe hercertificering ook het type duiken meegenomen. In de brancherichtlijn is per scenario en type duik vastgelegd hoe vaak deze in een tijdsbestek van twee jaar moet worden gedaan. Daarin is onderscheid gemaakt in de oefeningen voor de basiseisen en de regio-specifieke eisen. ‘De variatie in de duiken die je maakt is belangrijk. Officieel mogen we alleen naar het totale aantal duiken kijken, maar met de komst van de brancherichtlijn hebben we wel afgesproken dat we letten op de duiken in de richtlijn. Wordt daar niet aan voldaan dan kunnen we een aantekening met advies opstellen richting de betreffende regio.’

Toetsing

Wordt een examen niet met een positief resultaat afgesloten, dan moet een herexamen worden afgelegd. Smits: ‘Iedereen krijgt de mogelijkheid om volgens de herkansingsregeling van het IFV te herkansen, maar dit moet je wel op de laatste dag van je huidige certificaat hebben gedaan. Is dat niet gebeurd, dan wordt je certificaat geschorst en mag je niet meer repressief duiken of duiken leiden tot je bent gehercertificeerd. Bij schorsingen wordt aangegeven binnen welk tijdsbestek je het gehaald moet hebben. Lukt dat niet, dan wordt je certificaat definitief ingetrokken.’

Smits verwacht dat de nieuwe brancherichtlijn en de nieuwe manier van toetsen zorgt voor een extra kwaliteitsimpuls. ‘Er zijn nu bijvoorbeeld regio’s die nooit naar de duiktoren toegaan om te oefenen terwijl dat wel belangrijk is. Ik verwacht dat er hier en daar duikers en duikploegleiders zijn die het niet in één keer halen. Voor de certificaathouders in kwestie is dat zuur, maar zij weten wel dat ze stappen moeten zetten om vakbekwaam te worden. Dat is belangrijk. De duikongevallen die we in het verleden hebben meegemaakt willen we niet opnieuw meemaken.’

De brancherichtlijn en de nieuwe wijze van hercertificeren gaat dit jaar al in. De eerste duikers en duikploegleiders worden in het najaar al volgens de nieuwe regels getoetst. Op 1 november moeten zij in het bezit zijn van een nieuw certificaat. ‘Dat is snel’, beaamt Smits. ‘We hebben deze ploegen in een eerder stadium dan de landelijke bekendmaking, meegenomen in de inhoud en organisatie van de examens, zodat ze erop konden anticiperen. Desalniettemin blijft het voor hen spannend. Een examen brengt toch druk met zich mee.’

VAKBEKWAAMHEIDDUIKEN2
Yvette Smits: ‘Duikongevallen willen we niet opnieuw meemaken.’
VAKBEKWAAMHEIDDUIKEN3
Jaap Molenaar: ‘Het hercertificeringsexamen lijkt veel op het initiële examen.’
VAKBEKWAAMHEIDDUIKEN1
Met de brancherichtlijn wil Brandweer Nederland de kwaliteit van de vakbekwaamheid van duikers beter borgen.Fotografie: Peter Hofman

Andere artikelen in deze aflevering

Incidenten City laat het brandweerwerk zien

Ze toeren er heel Nederland mee door: Incidenten City, de grootste mobiele rampenstad van Nederland. Opgebouwd uit meer dan honderdduizend LEGO-steentjes. Voor Evert de Graaf en André Overeem is het e...

Inspectie SZW: duiken gebeurt vaak onveilig

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) constateert in een onderzoek naar professioneel duiken dat dit vaak onveilig gebeurt. Niet alleen zijn de voorbereiding en instructies onvoldoende, ...