Terrorismegevolgbestrijding: de lessen uit Londen

Terrorismegevolgbestrijding: de lessen uit Londen

Visser, J.

Gezamenlijk inzetten en voorbereiden is cruciaal bij terrorismegevolgbestrijding (TGB), het ringenmodel met een hot, warm en cold zone werkt goed en onderzoek de meerwaarde van specialistische teams. Het zijn enkele lessen die een delegatie van brandweer, politie, ambulance, de meldkamer, crisiscommunicatie en het IFV in Londen hebben opgedaan. Het werkbezoek is voortgekomen uit de exchange of experts die het IFV en Brandweer Nederland in september vorig jaar hebben georganiseerd.

BR201806-28,29BRANDWEERBUITENLAND1
Roadblocks in Londen, die moeten voorkomen dat voertuigen voetgangers kunnen aanrijden.

Het werkbezoek was precies een jaar na de aanslag op Westminster Bridge. Bij die aanslag reed een auto in op voetgangers op de brug waardoor vier mensen om het leven kwamen. De bestuurder stak vervolgens een politieman dood, voordat hij zelf werd neergeschoten. ‘Het was een bijzonder moment om daar precies een jaar later te zijn. Toen we er waren, was er een herdenkingsdienst. Dat maakt wel indruk’, vertelt Maikel Lenssen, landelijk coördinator TGB bij het IFV. Tijdens het werkbezoek staan presentaties van brandweer, politie en ambulance op het programma en brengen ze een bezoek aan de verschillende diensten en specialistische teams.

Samen inzetten en voorbereiden

Eén van de aspecten die Lenssen opvalt in Londen is dat de diensten daar intensief samen optrekken in zowel de voorbereiding op TGB als tijdens een inzet. ‘Het is daar echt een joint operation, waar wij alleen ter plaatse bij een incident spreken over een multidisciplinaire aanpak. Het verschil zit in de mate waarin je de diensten samen laat optrekken. Ze gaan daar veel verder dan wij in Nederland doen’, aldus Lenssen. ‘Een voorbeeld daarvan is dat ze in detachering personeel uitwisselen. Een brandweerman draait dan een periode mee met de politie en andersom. Ze maken samen plannen, ze oefenen procedures samen en zijn echt één team. Ze kennen elkaar door en door en weten volledig wat ze van elkaar kunnen verwachten. Daar plukken ze bij TGB, maar ook bij het regulier optreden de vruchten van. Dit is voor ons een stip op de horizon.’

Toch is het niet zo dat de delegatie alleen kan leren van de Londense collega’s, zo laat Lenssen weten. ‘Op het gebied van een gezamenlijke meldkamer zijn wij verder en kunnen ze van ons leren. Zij hebben nog drie aparte meldkamers wat de effectiviteit van de inzet niet ten goede komt. Daarbij moeten we ons natuurlijk wel realiseren dat de schaalgrootte van de meldkamers in London niet vergelijkbaar is met welke meldkamer in Nederland dan ook.’

Ringenmodel

In Londen ziet Lenssen ook de noodzaak van het ringenmodel bevestigd. In dit ringenmodel is het brongebied van het CoPI onderverdeeld in een hot, warm en cold zone. Bij een schietpartij treden alleen de specialistische teams van de politie in de hot zone op. In de warm zone kunnen brandweer- en ambulancecollega’s onder bescherming van de politie slachtoffers weghalen en in de cold zone kunnen ze worden behandeld. ‘Onze gastheer, Graham Ellis, zei heel mooi: “Saving lives is never without risks.” Dat klopt ook, maar met het ringenmodel kunnen we er wel voor zorgen dat we ons werk zo veilig mogelijk kunnen doen. Om goed met dit model te kunnen werken is het belangrijk dat iedereen weet wie welke taken en verantwoordelijkheden in welke zone heeft en wie waar absoluut niet mag komen.’

BR201806-28,29BRANDWEERBUITENLAND2
De persoonlijke beschermingsmiddelen.

Specialistische teams

In Nederland kan volgens de landelijk coördinator TGB van het IFV ook nog wat worden geleerd als het gaat om de specialistische teams, de inrichting ervan en de uitrusting. De Armed Response Vehicles in Londen zijn vergelijkbaar met de Rapid Response Teams van DSI. ‘Het verschil is met name dat zij in herkenbare auto’s rijden en met twee personen uitrukken. De voertuigen van DSI zijn onherkenbaar en de teams in Nederland rukken met drie personen uit. Doordat in Londen zo’n dertig van dergelijke eenheden rondrijden, hebben zij hele korte reactietijden’, vertelt Lenssen. ‘Dat ze dit zo hebben ingericht komt ook doordat de gewone politie daar niet gewapend is. In Nederland zijn de agenten op straat dat wel.’ Ook bij de brandweer in Londen is een specialistisch team ingericht voor TGB. Dit team is voorzien van kogelwerende vesten en ballistische helmen en kan daardoor veiliger optreden in de warm zone. ‘Bij het IFV doen we momenteel onderzoek naar de toegevoegde waarde van zo’n team om te kijken of het ook in de Nederlandse situatie uitkomst kan bieden.’

Beperken overlast

De aanpak in de incidentbestrijding in Londen is erg gericht op een snelle afhandeling. ‘Ze willen de maatschappelijke ontwrichting, een van de doelen van een aanslag, tot het minimum beperken. Het alledaagse leven moet zo snel mogelijk weer worden opgepakt. Dit heeft met name gevolgen voor bijvoorbeeld de forensische opsporing’, aldus Lenssen. ‘Daarnaast hebben ze enkele goede publiekscampagnes waarin ze burgers op een laagdrempelige en simpele manier een handelingsperspectief bieden en laten weten wat de do’s en don’ts zijn bij een aanslag. Die campagnes hebben ze gemaakt voor verschillende doelgroepen, zoals jongeren, werkenden en vakantiegangers. Daar kunnen we een voorbeeld aan nemen.’

Vuur als wapen

Tot slot geven de collega’s in Londen de Nederlandse delegatie ook mee dat zij zien dat aanslagen niet altijd met voertuigen, bommen of geweren worden gepleegd. Bij de aanslag op de Londen Bridge op 3 juni vorig jaar zijn naderhand Molotov-cocktails in de voertuigen gevonden waarmee is ingereden op voetgangers. ‘Dit is voor de eenheden in Londen een teken geweest dat vuur ook gebruikt kan worden als wapen. Door moedwillig brand te stichten, kun je veel slachtoffers maken. Dit zijn scenario’s om rekening mee te houden.’

Lenssen besluit dat de lessen die in Londen zijn opgedaan mee worden genomen in het Nederlandse TGB project. ‘Door kennis uit te wisselen tussen diensten en tussen landen kun je alleen maar verder verbeteren. Daar gaan we nu mee aan de slag.’

BR201806-28,29BRANDWEERBUITENLAND3
Het voertuig van het specialistische TGB-team van de brandweer.

Andere artikelen in deze aflevering

Wat is ons werk?

Vorige week liep de discussie na onze oefenavond hoog op. Is het nou een verrijking van ons takenpakket dat we sinds enige tijd ook met een AED uitrukken? ‘Ja natuurlijk’, zei de