Uitslaande woningbrand blijkt grote uitdaging in Anderlecht

Uitslaande woningbrand blijkt grote uitdaging in Anderlecht

Visser, J.

Drie doden en ruim dertig gewonden. Dat is het gevolg van een grote brand in een appartementencomplex in het Belgische Anderlecht in de nacht van 19 april. Bij een reddingsactie raken bovendien drie brandweerlieden gewond. ‘Vanaf het begin wisten we dat we te maken hadden met een ernstige situatie. De eerste eenheden troffen al een grote ontwikkelde brand aan. Daar kwam bij dat bewoners waren ingesloten. De eenheden zijn vol voor de redding gegaan, totdat de eigen vluchtwegen begonnen in te storten’, begint Tom van Gyseghem, Kolonel en Officier Departementshoofd Operaties van Brandweer Brussel.

Fotografie Robert Dekock

De eerste TS wordt die nacht rond half vier gealarmeerd voor een voordeur van een appartementencomplex die in brand staat. ‘Wat afval, was de gedachte’, aldus Van Gyseghem. Een paar minuten later komen meerdere telefoontjes bij de meldkamer binnen. Er is dan ook sprake van een brand in de achterzijde van het gebouw. Niet veel later is de eerste Ts ter plaatse. ‘Zij gaven het nadere bericht dat er sprake was van een ernstige situatie. Aan de voorzijde van het pand was de brand nauwelijks zichtbaar, maar aan de achterzijde brandde het volop’, vertelt Van Gyseghem. Aan de achterzijde van het appartementencomplex is een magazijn met papier en kunststoffen gevestigd. Daarvan brandt het dak. ‘De locatie was zeer lastig bereikbaar. Het was ingesloten in een vierkant van gebouwen. De eerste eenheden hebben geprobeerd de brand snel neer te slaan, maar werden steeds geconfronteerd met mensen die probeerden te vluchten.’ Dat is het moment dat Van Gyseghem als Hoofdofficier van Dienst (HOvD) wordt gealarmeerd. ‘Er was sprake van veel slachtoffers. Voor mij was direct duidelijk dat we de prioriteit moesten verleggen van blussen naar redden.’

image1.jpeg
Aan de voorzijde slaan de vlammen uit de ramen van de bovenste verdieping. De brand aan de achterzijde is vele malen heviger.

Redding

Het complex bestaat uit elf appartementen met in totaal ongeveer dertig bewoners. Een aantal bewoners staat op het balkon op hulp te wachten, vier vluchten door de trappenhal naar beneden en enkele bewoners zitten ingesloten. Van Gyseghem: ‘De bewoners die waren ingesloten door de rook en het vuur hadden de meldkamer aan de telefoon. Op die manier hebben onze eenheden hen weten te vinden. Ze zaten in het appartement op het dak van het magazijn aan de achterzijde.’

Terwijl de HOvD nog aanrijdend is hoort hij een mayday door de portofoon. De brand neemt in intensiteit snel toe, de trap als enige evacuatieroute begint het te begeven en de ademluchtflessen van de brandweerlieden die met de redding bezig zijn raken snel op. ‘Doordat het appartement vol rook staat, delen de brandweerlieden de ademlucht met de slachtoffers. Daardoor gaat het verbruik twee keer zo hard. Gelukkig hebben we nog net een manschap met enkele ademluchtflessen naar boven kunnen sturen, voordat de trap het daadwerkelijk begaf. Hij moest erg laag bij de grond blijven door de hitte in het portaal. Op dit soort momenten hebben we echt baat bij de training brandweerman in nood die we nu een paar jaar volgen’, vertelt Van Gyseghem.

In de tussentijd zijn de koepels van het dak van het magazijn al doorgebrand en breidt de brand zich via de isolatie snel uit naar de achterzijde van het gebouw. In korte tijd vindt er pyrolyse plaats in de gevelbeplating van het appartementencomplex, waarna de brand zich in mum van tijd uitbreidt naar alle verdiepingen. De enige vluchtweg voor de brandweerlieden en de slachtoffers is het dak. Van Gyseghem: ‘Via daken van gebouwen aan de zijkanten hebben collega’s het dak van het magazijn weten te bereiken. Hoewel daaronder een ontwikkelde brand gaande was, zijn ze eroverheen gegaan om de collega’s en de slachtoffers uit het appartement op het dak te redden. Dat is gelukkig nog op tijd gelukt.’

Veldhospitaal

De brandweerlieden en alle slachtoffers worden opgevangen in een veldhospitaal dat in mum van tijd in een wassalon op de hoek van de straat is ingericht. ‘Hier hebben ze zuurstof gekregen en werden brandwonden van slachtoffers gekoeld. Ook één van onze collega’s had brandwonden in de hals.’ Vanuit het veldhospitaal worden de slachtoffers in volgorde van de ernst van de verwondingen overgebracht naar het ziekenhuis.

De brand

Nadat de slachtoffers zijn gered, wordt de focus verlegd naar het defensief buiten blussen van de brand. ‘Indien er nog mensen binnen waren geweest, hadden ze geen enkele overlevingskans meer. De brand was te heftig. Bovendien was het onmogelijk nog een veilige redding uit te voeren’, aldus Van Gyseghem. Via daken rondom het gebouw wordt geprobeerd de brand te bereiken. ‘Het was verre van optimaal. We hebben een uur lang geprobeerd om de brand te bereiken, maar we konden er vanaf omliggende daken niet goed bij. Daarom hebben we na een uur de inzettactiek gewijzigd. Vanaf dat moment wilden we het gebouw vullen met zoveel mogelijk schuim om daarmee de brand te blussen. Met piercing nozzles zijn we vanuit naastgelegen gebouwen nevel gaan inbrengen en vanuit de hoogwerkers werd veel schuim ingebracht. Je moet natuurlijk altijd opletten dat je, door het creëren van extra gaten, geen branduitbreiding veroorzaakt. Gelukkig was dat niet het geval, onze tactiek had effect. Toch bleef het lastig. We konden niet goed bij de kern van de brand komen. Al met al heeft het daardoor nog een tijd geduurd voordat we de brand daadwerkelijk onder controle hadden. Rond half 2 die middag hebben we het sein brand meester kunnen geven.’

image2.jpg
Vanuit de hoogwerker wordt geprobeerd de brand op de bovenste verdieping aan de voorzijde te blussen.

Fire Stress Team

Na afloop van de brand worden nog drie dodelijke slachtoffers gevonden. Eén persoon op de eerste verdieping heeft geprobeerd te vluchten en is tijdens die poging onder de brokstukken beland. Daarnaast zijn op de bovenverdieping twee personen in bed aangetroffen. ‘Natuurlijk heeft dat impact op het korps. Dat geldt ook voor het moeten redden van je eigen collega’s en het te maken krijgen met ruim dertig mensen die brandwonden hebben opgelopen of vanwege rookinhalatie moesten worden behandeld. Vanwege die impact hebben we tijdens de inzet al het Fire Stress Team gealarmeerd’, aldus Van Gyseghem.

Het Fire Stress Team verzorgt de psychologische debriefing. In België is het team opgedeeld in drie niveaus. Het eerste niveau bestaat uit mensen van de ploeg zelf die geschoold zijn om een psychologische debriefing te doen. Het tweede niveau bestaat uit mensen die extra trainingen hebben gevolgd voor nagesprekken na zwaardere incidenten. In dit team zitten ook een psycholoog en sociaal werkers. Van Gyseghem: ‘Zij zijn ook ingezet. Zowel tijdens het incident als vier dagen later.’ Het derde niveau is nationaal vormgegeven en bestaat uit echte specialisten. Dit zijn militaire psychologen die gespecialiseerd zijn in oorlogs- en brandweertrauma’s. ‘Van dit team hebben we alleen een coach ter plaatse gevraagd die de eigen mensen die de debriefing deden, kon ondersteunen.’

image3.jpg
In een wassalon op de hoek van de straat is een veldhospitaal ingericht waar gewonde slachtoffers in eerste instantie worden opgevangen.

image4.jpg
Vanaf daken rondom het brandende pand wordt geprobeerd de brand te blussen.

Leerpunten

Hoewel de incidentonderzoeken nog lopen, heeft Van Gyseghem al wel enkele leerpunten. Eén ervan heeft betrekking op de noodprocedure. ‘Na een mayday moet er totale radiostilte zijn, zodat alle communicatie die betrekking heeft op de redding van de eigen collega’s, doorkomt. Dat was nu in eerste instantie niet het geval. De ernst van de situatie is pas na een paar minuten, bij de tweede mayday tot iedereen doorgedrongen. Een volgende keer moet dat beter.’

Een ander leerpunt heeft volgens Van Gyseghem betrekking op de aflossing. ‘Vier uur na de eerste melding zijn we gaan aflossen. Je merkt dat je dan toch te maken krijgt met een verlies van informatie. We moeten dus zorgen voor een nog betere overdracht.’

Terugkijkend op de inzet concludeert de HOvD dat de eerste ploegen alles hebben gedaan wat ze konden doen. ‘Met de beschikbare middelen en personele bezetting hebben we het maximale gedaan. Zelfs met het risico voor eigen leven hebben ze een reddingspoging gedaan. Had het anders gekund? Ik denk het niet, want dan heb je vier extra dodelijke slachtoffers. Al hebben we in dit geval wel geluk gehad dat we onze collega’s nog konden redden.’

Andere artikelen in deze aflevering