Goed geïnformeerd in kostbare tijd

Goed geïnformeerd in kostbare tijd

Schat, E.

Een mijlpaal in de meldkamer. Dat is LIVECOMMAND, een tool waarmee de informatiepositie van de meldkamer tijdens incidentbestrijding wordt versterkt. In het operationeel centrum van Amsterdam-Amstelland is een pilot gestart, onder andere om LIVECOMMAND in de werkprocessen van de centralist te integreren. Projectleider Jan van der Poel: ‘Informatiegestuurd werken en visualiseren van informatie heeft enorme meerwaarde voor de brandweer ter plaatse. Een foto zegt meer dan duizend woorden.’

De informatiepositie van de meldkamer loopt uit de pas met de informatiepositie in het veld, zo stelde Officier van Dienst (OvD) en manager van de afdeling Operationele Informatie Edward Schouten van Brandweer Amsterdam-Amstelland een paar jaar geleden vast. Dat was ook niet verwonderlijk, gezien de ontwikkelingen. ‘Vroeger rukten we met twee zware boeken uit: één met aanvalsplannen en één met routes en kaarten. Via de mobilofoon met de meldkamer werd informatie over de melding doorgegeven. Tegenwoordig hebben we hiervoor navigatie en LIVEOP-X.’

image1.jpeg
Met LIVECOMMAND hebben het veld en de operationele centra hetzelfde actuele beeld van het incident.

Fotografie: Kay Slagman / LiveOP

LIVEOP-X is het mobiele operationele platform dat sinds 2014 door steeds meer veiligheidsregio’s wordt gebruikt, waarbij functionarissen in het veld alleen informatie onder ogen krijgen die nodig is. Met de geavanceerde techniek achter LIVEOP-X worden allerlei bronnen aan elkaar gekoppeld, die niet perse ook aan de systemen van de meldkamer linken. Daardoor heeft het veld dus een voorsprong in informatie. Ook kan het zijn dat de operationele diensten en de meldkamer beide een ander beeld krijgen van de situatie. Als voorbeeld noemt Schouten bronnen voor weerinformatie.

Om dat gat te dichten en de informatietoevoer aan het veld te verbeteren initieerde Schouten meer dan een jaar geleden de komst van een tool die LIVECOMMAND is gaan heten. De applicatie is gemaakt door het Enschedese bedrijf dat ook LIVEOP-X ontwikkelde. Het wordt nu een halfjaar getest in het Operationeel Centrum aan de Amsterdamse Elandsgracht.

Met LIVECOMMAND is real-time communicatie tussen meldkamer en het veld mogelijk, met volledige multimedia ondersteuning, real-time intelligence, ondersteuning voor 3D, social media en integratie met Cyclomedia. De centralist kan zich op een enorm tablet met 3D kaartmateriaal goed oriënteren op het incident, ook door in te zoomen en 360 graden om het visuele object te draaien. Ook is informatie over bijzondere objecten zoals seniorencomplexen, monumenten en risicovolle objecten met kleuren zichtbaar gemaakt. Volledige controle over geografische kaarten is ook mogelijk. Dat betekent, zo legt projectleider Jan van der Poel uit, dat de centralist bijvoorbeeld kan kiezen welke informatie (achter een icoontje dat een object symboliseert) hij doorgeeft aan het veld. ‘Niet alles is immers van belang.’

image2.jpeg
Fotografie: Kay Slagman / LiveOP

Pilot

Projectleider Van der Poel, ook adviseur operationele informatie en voorzitter van de Landelijke Vakgroep GEO bij het IFV, is net als Schouten erg enthousiast over LIVECOMMAND, ‘omdat het de informatiepositie van de meldkamer hiermee gelijk trekt. In de pilot wordt vooral gekeken hoe LIVECOMMAND in de werkprocessen van de centralisten geïntegreerd kan worden. Simpel gezegd: Wat werkt en wat niet? Voor het begin van de pilot op 1 juli kregen de centralisten een korte opleiding, daarvoor is hun uitgebreid gevraagd met welke functionaliteiten ze denken een goede beeldvorming van incidenten te krijgen.’ Half september en half november wordt de feedback verzameld, maar Van der Poel weet al dat de centralisten positief zijn over LIVECOMMAND. ‘Soms kunnen we feedback gelijk uitvoeren, zoals het koppelen van het scherm aan de videowall aan de muur, zodat andere centralisten kunnen meekijken.’

Dat het systeem in Amsterdam-Amstelland als eerste wordt getest in een pilot heeft volgens Van der Poel vooral een organisatorische reden. ‘We hebben hier een gemeenschappelijke operationele meldkamer waarin alle drie de kolommen al met LIVEOP-X werkten. Veiligheidsregio Twente gaat ook met LIVECOMMAND werken, en er is grote interesse uit het hele land.’ LIVECOMMAND is een soort schilapplicatie om LIVEOP-X en GMS heen, benadrukt Van der Poel. ‘Daarnaast zijn we aansluiting aan het zoeken met LCMS als er verder opgeschaald moet worden. LIVECOMMAND heeft voor de brandweer meerwaarde op de schaal van kleine brand tot zeer grote brand. Vanaf GRIP1 komt LCMS in beeld. ‘Het netcentrisch werken dat eraan ten grondslag ligt is hetzelfde bij LIVECOMMAND en LCMS: het veld en de operationele centra hebben hetzelfde actuele beeld van het incident.’

Informatiegestuurd

De meldkamers zijn de afgelopen jaren meer en meer operationele centra geworden. Als gevolg van technologische ontwikkelingen is er visuele informatie van bijvoorbeeld stadscamera’s beschikbaar. Dat betekent ook een verandering van vraaggestuurd werken naar informatiegestuurd werken. LIVECOMMAND past in die verandering. ‘Wat dat betreft is deze pilot een kantelpunt’, aldus Van der Poel. De ondersteuning, sturing en interpretatie van informatie die nu vanuit de meldkamer kan komen betekent ook dat de centralist meer regievoering doet.

Dit betekent voor Schouten in de praktijk bijvoorbeeld dat er tijdens het aanrijden een door de centralist ingetekend effectgebied wordt weergegeven op een GEO-kaart, met een scan van de benedenwinds gelegen bijzondere objecten. ‘Zo’n plaatje maakt het in één oogopslag duidelijk. Of een plattegrond waar de uitrukdienst tijdens een oriëntatie een sleutelicoontje ingetekend heeft. Je kunt je het verschil voorstellen met een geschreven notitie in het kladblok over de locatie van de sleutel. Zulke informatie ontlast ons enorm. En GEO is daarbij echt de toekomst.’

image3.jpeg
Fotografie: Kay Slagman / LiveOP

Die ontlasting van het werkveld is volgens Schouten hard nodig. ‘Snel de juiste informatie op je tablet ter plaatse vinden is niet altijd makkelijk in de hectiek van dat moment. Ik weet uit ervaring dat het behoorlijk lastig is om de aandacht bij het apparaat te houden als er om je heen van alles aan de hand is. En de vraag is of je wel afgeleid wilt worden van het incident zelf. De hoeveelheid informatie is bovendien de laatste jaren enorm toegenomen. Er zit een max aan wat je als individu tot je kunt nemen.’

Leren werken met meer informatie

Juiste en snelle informatie is echter steeds meer van wezenlijk belang om een goede inzet te doen. Schouten zegt daarom regelmatig tegen media en andere belangstellenden: de brandweer heeft brandweerslangen nodig om een brand te blussen, maar informatie is net zo belangrijk om een incident goed te kunnen bestrijden. Waar zit de sleutelkluis van het gebouw? Wat is het effectgebied van de brand? Wat is de afstand tussen twee locaties in verband met de waterwinning? ‘We moeten mee met een informatiegestuurde maatschappij’, weet Schouten. ‘Ook ervaren we dat de ontwikkelingen in bijvoorbeeld de energietransitie zo snel gaan dat we mogelijk kennis tekort komen over de bestrijding van een incident. Dan is het heel prettig als je op dat moment de juiste informatie beschikbaar krijgt over een mogelijke tactiek. We moeten hier ook landelijk de handen ineenslaan om te zorgen voor maximale ondersteuning op het gebied van informatie.’ De brandweer mag intussen ook nog beter leren werken met steeds meer beschikbare informatie. ‘Tijd nemen bij een incident om informatie uit een tablet tot je te nemen zijn we nog niet zo gewend.’
Burgers kunnen op korte termijn ook bij de informatievoorziening worden betrokken, door bijvoorbeeld informatie uit twitterberichten te filteren. Schouten: ‘De potentie is groot, in de toekomst is er nog veel meer mogelijk.’

image4.jpeg
Edward Schouten

image5.jpeg
Jan van der Poel

Beelden in plaats van woorden

Tijdens een dienst in het Operationeel Centrum van Amsterdam pakt centralist voor politie en brandweer Nick Donker regelmatig de tablet met LIVECOMMAND bij een melding. De tool heeft voor zijn werk als centralist meerwaarde omdat hij de brandweer en politie op straat snel en gericht van informatie kan voorzien. ‘Daardoor kan ik voor de aanrijdende eenheden vaak een goed beeld van de situatie schetsen.’ Voor de brandweer gaat het dan meestal om de complexere inzetten. ‘Zondag was er een brand op de bovenste verdieping van een flatgebouw’, vertelt hij. ‘Een aantal mensen kon mogelijk niet vluchten. Via LIVECOMMAND kon ik snel zien hoeveel bouwlagen het gebouw had, en waar de brandtrappen zaten. Die informatie heb ik via de mobilofoon doorgespeeld aan de aanrijdende ploegen.’ Ook kon hij snel bepalen of er een ladderwagen nodig was.

Het werken met beelden zoals in LIVECOMMAND mogelijk is, is een algemene ontwikkeling waar Donker veel heil in ziet. ‘Beelden zeggen meer dan woorden.’ In het verlengde hiervan zou hij bijvoorbeeld de mogelijkheid van beeldbellen naar de meldkamer toejuichen. ‘Melders vragen het ook vaak: kan ik geen filmpje sturen? Als ik kan zien wat er aan de hand is, in plaats van moeten doorvragen op een uitspraak als ‘veel rook’ scheelt dat veel tijd. Ook kan het mensen gerust stellen als ze een gezicht zien.’

Die focus op beeld moet volgens Donker samengaan met multidisciplinaire samenwerking. ‘Alle disciplines hebben hun eigen technische systemen, terwijl in we hier in het Operationeel Centrum onderling nauw samenwerken, bij een reanimatie rukken alle drie bijvoorbeeld uit. Als we beelden kunnen uitwisselen zou dat hier in de stad grote meerwaarde hebben.’

Met een druk op de knop kan Donker een printscreen van LIVECOMMAND maken en een notitie toevoegen. Op die manier geeft hij feedback, bedoeld om de tool te verbeteren. ‘Ik kijk uit naar de verdere ontwikkeling en bijvoorbeeld de integratie van social media.’

Andere artikelen in deze aflevering

Hitte bij grote brand wegrestaurant in Zwolle

De thermometer geeft ongeveer 35 graden aan als brandweerlieden uit Veiligheidsregio IJsselland op 12 augustus aan de bak moeten bij een grote brand in wegrestaurant De Lichtmis in Zwolle.