Spelenderwijs de Omgevingswet leren kennen

Spelenderwijs de Omgevingswet leren kennen

Visser, J.

Welke veranderingen doen zich voor als de Omgevingswet op 1 januari 2022 in werking treedt? En wat voor invloed heeft dat op ieders taak, rol en verantwoordelijkheden? Om alle functionarissen, zowel van binnen als buiten de brandweer, wegwijs te maken in deze nieuwe materie is het omgevingswetspel ontwikkeld. Met dit spel kunnen de betrokkenen aan de hand van verschillende casussen de veranderingen spelenderwijs ontdekken.

‘Met de intrede van de Omgevingswet gaat veel veranderen. Op dit moment beoordelen we vergunningsaanvragen heel traditioneel vanuit regels. Wat mag wel? En wat mag niet? In de nieuwe situatie wordt veel meer gekeken naar houding en gedrag. Wat kan wel? En wat is daarvoor nodig? Dat vraagt een hele andere manier van denken’, begint Marijke Besselink, Landelijk Coördinator Omgevingsrecht. ‘Hoe kun je dat nou beter tussen de oren krijgen dan met een spel?’ In het spel worden deelnemers vanuit hun rol en verantwoordelijkheid uitgedaagd op een andere manier te kijken naar praktijkcasussen die zijn gebaseerd op realistische scenario’s. ‘Het is vooral bedoeld om de discussie op gang te brengen. Niets is goed en niets is fout zo lang je maar probeert om vanuit een andere houding en gedrag naar de casussen te kijken. Je wordt eigenlijk uitgedaagd de casus op een zo veilig mogelijke manier door te laten gaan.’

De casussen

• Het evenementeneiland

• Circulaire bouwen

• Van werken naar wonen, een functiewijziging

• Luxe kamperen in het bos

• Huisvesting van arbeidsmigranten

• Westmond op waterstof

• Kantoorpand wordt een woonzorgcomplex

• Het toekomstbestendige tankstation

• Een nieuwe rondweg

• Uitbreiding van een hotel of melkpoederfabriek

Het omgevingswetspel is een bordspel, vormgegeven op een groot kleed zodat het coronaproof kan worden gespeeld. Het wordt gespeeld met vier teams, waarbij ieder team een andere rol aanneemt: gemeente, omgevingsdienst, veiligheidsregio of het waterschap. ‘Het is een soort kruising tussen ganzenbord en Trivial Pursuit. De dobbelsteen bepaalt hoeveel vakjes je vooruit mag. De vakjes zijn verdeeld in vijf categorieën: vragen over de wet, inzicht, wereld, leeuw en innovatie. Aan de hand van het vakje waar je op komt, moet je een opdrachtkaart pakken. Aan de hand van die opdrachten, maak je je de nieuwe wet steeds iets meer eigen’, Sraar Theeuwen uit Veiligheidsregio Limburg-Noord. Hij is één van de spelleiders die wordt opgeleid om het spel te begeleiden.

Geest van de Omgevingswet

Het spel wordt door een spelleider ingeleid. ‘We beginnen een sessie altijd met een introductie. Waar denk je aan bij de Omgevingswet? Op die manier willen we de deelnemers al een beetje meenemen in wat er van ze verwacht wordt, namelijk het denken vanuit de geest van de Omgevingswet’, aldus spelleider Sander van den Hoogen uit Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. ‘Met de geest van de Omgevingswet bedoelen we eigenlijk het aannemen van een andere houding, het samen zoeken naar een oplossing en het denken vanuit ‘Nee tenzij’, naar ‘ja, mits’. Tijdens het spel kunnen we ook een time-out instellen op het moment dat de deelnemers vervallen in oude patronen. Dan kunnen we weer even teruggrijpen op de introductie. Die sturing is wel belangrijk, anders kom je al snel vast te zitten in het oude vertrouwde.’

image1.jpeg

Deelnemers

Het spel kan worden gespeeld met iedereen die met de Omgevingswet te maken krijgt. ‘Het leuke is dat je het spel zowel intern met je collega’s kunt spelen als met externen. Het is ook een soort rollenspel waarbij je in de huid kunt kruipen van een ander. De wisselwerking die daarbij ontstaat is erg leuk’, vertelt spelleider Peter Vernooij uit Veiligheidsregio Gelderland-Zuid. ‘In onze regio gaan we in eerste instantie het spel met name spelen met Veilig Bouwen, Toezicht en Handhaving, Brandveilig Leven, Operationele Informatie Voorziening en omgevingsveiligheid.’ ‘In Limburg-Noord hebben we bijvoorbeeld het idee om het spel ook te spelen met gemeenteraadsleden. Het is belangrijk dat zij ook ontdekken wat de nieuwe wet voor hen betekent’, vult Theeuwen aan. ‘Om het spel te spelen heb je geen achtergrondkennis nodig. Het is nadrukkelijk geen kennisquiz. Het is meer een mooie en informele gelegenheid om samen te oefenen met verschillende praktijkcasussen die je straks kunt tegenkomen.’

image2.jpeg

Het is de bedoeling dat de spelleiders het omgevingswetspel zelf in hun eigen regio verder gaan uitrollen. De spelrondes daarvoor moeten regionaal nog worden ingepland. Vernooij: ‘Daar moeten we nog de tijd voor zien te vinden. In coronatijd waren er eerst even andere prioriteiten. Gelukkig duurt het nog even tot de nieuwe wet in werking treedt.’

Andere artikelen in deze aflevering