Feitjes en weetjes

Feitjes en weetjes

S. Wevers

Feitjes en weetjes, als je de woorden opzoekt dan word je al snel doorverwezen naar het woord triviaal, driesprong. In het oude Romeinse Rijk was het gebruikelijk om op splitsingen en kruisingen van het wegennet, dat meer dan 80.000 km verharde weg bevatte, het laatste nieuws te publiceren zodat reizigers hier kennis van konden nemen. Zo ging triviaal ook van de straat betekenen of in figuurlijke zin alledaags. Feitjes en weetjes zijn dus van alle tijden en krijgen ook in ons vak steeds meer betekenis.

In de 21e eeuw plaatsen we onze feiten en weetjes niet meer op de kruisingen van wegen, daar hebben we internet voor. Een groot, de hele aarde omvattend, openbaar netwerk van computers waar we onze weetjes kunnen opsporen. Ze kunnen grappig zijn, soms handig, soms nietszeggend. Maar ze kunnen ook van nut zijn om het vergrootglas op een onderwerp te zetten. Ze kunnen reacties los maken als: ‘goh, dat heb ik nooit geweten’ óf ‘zoveel, daar ga ik iets aan doen.’ We weten de laatste jaren steeds meer over ons mooie vak. We doen meer dan ooit aan brandonderzoek en dat levert veel mooie feitjes en weetjes op. Wat weten we soms nog weinig. We vinden veel en hebben meningen, maar weten we ook hoe het echt zit?

Mooie voorbeelden van onderzoek zijn de praktijktesten in Zutphen, de onderzoeken naar fatale woningbranden, het onderzoek risicodifferentiatie woningbranden, 100% woningbranden en de vele onderzoeken van de Wetenschappelijke Raad Brandweer. Google bijvoorbeeld maar eens op woningbranden en u wordt overspoeld met feitjes en weetjes hierover.

De kunst is om al deze informatie te gebruiken en tussen de oren te krijgen. We kunnen met al deze gevalideerde data ons eigen repressief optreden verbeteren, onze brandpreventie op een hoger niveau tillen, maar ook onze voorlichting aan burgers aanscherpen en beter duiden. Ja, veel van deze feitjes en weetjes moeten eigenlijk bij ons als brandweermensen parate kennis zijn om meer te snappen over brandoorzaak en brandverloop én om de impact van brand beter over de bühne te brengen bij onze buren, vrienden, familie en anderen.

Als 30.000 brandweermensen aan pak ‘m beet zo’n vijftig mensen een goed verhaal kunnen vertellen over woningbranden dan hebben we een bereik van 1.500.000 mensen. Dat is een mooi begin.

Wat je vandaag kunt doen moet je niet tot morgen laten wachten, leuke feitjes en weetjes voor elke brandweerman. Daar gaan we dan:

Wist je dat bij fatale woningbranden (= dodelijk afloop) in 2013:

  • Er 41 woningbranden waren met 48 doden (het gemiddelde over de afgelopen tien jaar is 42);

  • van deze 48 er vijftien mensen zijn omgekomen door zelfdoding;

  • in 27% van de branden koken de oorzaak was, in 17% roken (bij elkaar bijna de helft);

  • 70% van de woningbranden ontstaan op de begane grond (keuken, woonkamer);

  • en we ook in 70% van deze branden binnen acht minuten ter plaatse waren (snel dus);

  • 90% van de branden zich niet verder ontwikkeld heeft nadat de brandweer ter plaatse was;

  • op maandag 20% van de woningbranden plaatsvinden;

  • in maart, juli en december de minste woningbranden zijn (3%);

  • en in januari, oktober en november de meeste (13%);

  • 30% van deze branden tussen 18.00 en 22.00 uur zijn;

  • de helft van de branden in huurwoningen zijn;

  • 90% van de fatale woningbranden zijn in woningen van voor 1992;

  • er bij een kwart van deze branden een werkende rookmelder was;

  • er bij acht fatale woningbranden met een werkende rookmelder toch negen slachtoffers waren;

  • 66% van de doden vallen bij mensen ouder dan 55 jaar;

  • en 42% van de slachtoffers niet zelfredzaam was;

  • dat 60% van de dodelijke slachtoffers man is;

  • en de helft alleenstaand was;

  • meer dan de helft van de slachtoffers in de brandruimte gevonden wordt;

  • en 76% van de mensen ter plaatse is overleden (54% voordat de brandweer aanwezig was).

Bron: rapport fatale woningbranden.

Als je deze data goed tot je door laat dringen dan kan het niet anders dan dat het je meer inzicht geeft over ons werk. Het geeft inzicht over oorzaken, tijdstippen, doelgroepen en trends. Vooral dat bijna 70% van de slachtoffers ouder is dan 55 jaar en 54% al overleden is voordat de brandweer ter plaatse is, geeft stof tot nadenken over de vergrijzing de komende jaren. Investeren in bewustwording, een brandveilige woning én burenhulp kan veel rendement opleveren.

Ik vind onderzoek en feiten en weetjes onmisbaar voor de verdere professionalsering en ontwikkeling van onze brandweer. Wij moeten blijven investeren in (wetenschappelijk) onderzoek. Het maakt ons optreden beter, vergroot onze eigen veiligheid en geeft veel informatie voor goede voorlichting over brand.

Kennis is macht zeggen ze weleens maar ik zeg: kennis delen is kracht!

Stephan Wevers

Voorzitter Redactieraad

5vanderedactie

Andere artikelen in deze aflevering

Het Brandweerhuis moet alles samenbrengen

Stephan Wevers, voorzitter van Brandweer Nederland kondigde het op de eerste dag van het Brandweercongres aan: ‘We gaan een Brandweerhuis realiseren. Een herkenbare plek, één rode businessunit waar al...