‘Koolmonoxideprobleem over 
hele linie onvoldoende opgepakt’

‘Koolmonoxideprobleem over 
hele linie onvoldoende opgepakt’

J. Visser

Het is onduidelijk waar koolmonoxidemelders het beste kunnen worden opgehangen. Ook de levensduur van een melder is bij geen enkele fabrikant hetzelfde. En het merendeel van de koolmonoxidemelders op de Nederlandse markt deugt niet, zo heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vastgesteld. ‘Grote dilemma’s’, concludeert Charles Meijer van de vakgroep Brandveilig Leven bij Brandweer Nederland en programma-adviseur risicobeheersing bij Brandweer Midden- en West-Brabant.

Veel onduidelijkheid is er over de plaats waar de koolmonoxidemelder het beste kan worden opgehangen. De richtlijnen in de handleidingen van de fabrikanten lopen erg uiteen. Als het gaat om de afstand tot de muur bij de plaatsing van de melder op het plafond treft Meijer bijvoorbeeld adviezen aan die variëren van dertig millimeter tot drie meter. Ook ziet hij dat de ene keer wordt geadviseerd om de koolmonoxidemelder juist wel in de ruimte van het verbrandingstoestel te hangen, terwijl bij een andere melder wordt geadviseerd dit niet te doen. ‘Er is een Europese norm, maar dat is een vrijwillige norm en die wordt door alle fabrikanten anders geïnterpreteerd. Hoewel jaarlijks ongeveer tien personen overlijden als gevolg van koolmonoxidevergiftiging geeft de politiek geen prioriteit aan het opstellen van een richtlijn waar iedereen zich aan moet houden. In de politiek is het gevaar van koolmonoxide blijkbaar onvoldoende belangrijk om er iets aan te doen. Het wordt niet eens in de regelgeving genoemd’, legt Meijer uit. ‘Fabrikanten kunnen doen wat ze willen en die hechten geen enkele waarde aan heldere en uniforme handleidingen, terwijl deze informatie voor consumenten erg belangrijk is.’ Op basis van alle bestudeerde handleidingen heeft Meijer een advies opgesteld over de plaats waar de melder kan worden opgehangen (zie kader). ‘Dat geeft helderheid, maar het is natuurlijk niet goed. Dit hoort duidelijk in de handleiding te staan. Die zijn, naast dat ze allemaal andere richtlijnen voorschrijven, ook volstrekt onduidelijk. Ik weet inmiddels waar ik moet zoeken, maar voor een consument is de handleiding moeilijk leesbaar. De benodigde informatie staat versnipperd door de hele instructie. We zijn in gesprek met de fabrikanten om hier meer uniformiteit en meer helderheid in te krijgen’, aldus Meijer. ‘Bovendien is het voor ons als brandweerorganisatie ook lastig een advies uit te brengen. Dat heeft te maken met de aansprakelijkheid. Als je een koolmonoxidemelder koopt en die anders installeert dan de handleiding voorschrijft, kan de fabrikant in geval van een ongeval zich erop beroepen dat de melder fout is geïnstalleerd. Het is dus altijd goed om de instructie die bij de melder zit, op te volgen.’

onderzoek

Om een goed antwoord te kunnen geven op de vraag waar een koolmonoxidemelder het beste kan worden opgehangen, wil Meijer onderzoek doen. ‘Wij hebben het antwoord op de vraag niet, maar fabrikanten ook niet. Daarom voeren we gesprekken met het IFV om te kijken of we praktijkonderzoek kunnen doen, vergelijkbaar met het onderzoek naar rookmelders, zoals dat onlangs is uitgevoerd. De fabrikanten en de ondernemers-vereniging voor bedrijven gespecialiseerd in brandveiligheids- en beveiligingsvraagstukken VEBON hebben aangegeven dat ze willen participeren in dit onderzoek.’

Ondeugdelijke melders

Een tweede probleem is de kwaliteit van de producten. De NVWA heeft in het kader van een breder Europees onderzoek vijftien verschillende merken en typen koolmonoxidemelders gecontroleerd. Twaalf van de vijftien bleken niet te voldoen aan de administratieve voorschriften. Daarnaast zijn vier melders ook technisch onderzocht. Alle vier koolmonoxidemelders voldeden niet aan de technische eisen. ‘Het kan dus zo zijn dat een melder niet tijdig aanslaat. Dit onderzoek heeft de fabrikanten wakker geschud. Zij zien nu ook dat ze echt zaken moeten verbeteren, zowel in de kwaliteit van hun product als in de handleiding.’ Daarnaast ziet Meijer graag dat er meer uniformiteit komt in de levensduur van de producten. ‘Die verschilt nu van twee tot tien jaar. Nadat je een kool-monoxidemelder hebt opgehangen, gooi je de verpakking weg en is de houdbaarheid onbekend. Het zou goed zijn dat we uit kunnen gaan van een minimale levensduur, zodat consumenten zeker weten dat de melder die zij hebben opgehangen zoveel jaar meegaat.’

Onvoldoende aandacht

Jaarlijks sterven ongeveer tien personen door koolmonoxide-vergiftiging. In alle lagen van de samenleving is volgens Meijer te weinig aandacht voor de gevaren van koolmonoxide. ‘Dit zijn de gevallen die we weten doordat ze direct omkomen als gevolg van blootstelling aan een te hoge concentratie, maar dit is slechts het topje van de ijsberg. Er zijn ook veel mensen die worden blootgesteld aan een lagere dosis. Daarvan zijn de effecten pas op langere termijn zichtbaar, zoals een grieperig gevoel dat maar niet overgaat. Gevolgen kunnen onder andere hersenbeschadiging of hartfalen zijn.’ Om meer te weten te komen over ongevallen met koolmonoxide is de Onderzoeksraad voor Veiligheid in juni vorig jaar een onderzoek gestart. Meijer: ‘De Onderzoeksraad start niet zomaar een onderzoek, dat doen ze als er een vermoeden is dat het een nationaal probleem kan zijn. Ik verwacht dat de resultaten meer aandacht voor het probleem opleveren.’ Het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid wordt naar verwachting in november gepubliceerd.

Installaties en onderhoud

Waar de brandweer op het gebied van brandveiligheid in veel regio’s woningchecks uitvoert en ook aandacht voor rookmelders vraagt, is dit voor koolmonoxidemelders lastiger. ‘Eigenlijk zou je een koolmonoxidemelder niet nodig moeten hebben als de installatie in orde is en regelmatig onderhouden wordt’, vertelt Meijer. ‘Maar uit een publicatie van UNETO-VNI vorig jaar weten we dat het niet goed gesteld is met de vakbekwaamheid van de installateurs. Je kunt als particulier bij wijze van spreken naar de Kamer van Koophandel gaan, je inschrijven en direct erna bij klanten cv-installaties plaatsen. Daar heb je geen diploma’s voor nodig. Dat betekent dat er installaties zijn die bij oplevering al niet voldoen aan de eisen. Het is dus ontzettend lastig de kwaliteit te borgen.’ Meijer pleit daarom voor een opleveringskeuring en een periodieke keuring. ‘Vroeger werd het gas pas op de installatie gezet, als deze was goedgekeurd. Daarnaast was er een periodieke controle. Het ministerie heeft aangegeven er niets voor te voelen dit opnieuw in te voeren, want het is in strijd met de deregulering.’

Duidelijk is dat het koolmonoxideprobleem over de hele linie nog onvoldoende wordt opgepakt. Meijer: ‘Dit vergt tijd en energie. Er moet op korte termijn iets gebeuren. Deze problemen moeten worden opgelost. Samen met de fabrikanten werken we aan oplossingen.’

Advies ophangen koolmonoxidemelders

  • Plaats de koolmonoxidemelder in de ruimte van het verbrandingstoestel.

  • Plaats de koolmonoxidemelder volgens de bij het apparaat meegeleverde installatie-instructie, met inachtneming van het volgende advies:

Bevestiging aan de muur:

  • Bevestig de koolmonoxidemelder hoog aan de muur op een horizontale afstand van één tot maximaal twee meter van het verbrandingstoestel.

  • Zorg dat de melder op minimaal vijftien centimeter van het plafond hangt

  • Zorg dat de melder altijd hoger hangt dan de deurpost of het raamkozijn.

Bevestiging aan het plafond:

  • Bevestig de koolmonoxidemelder op een afstand van één tot maximaal twee meter van het verbrandingstoestel.

  • Zorg dat de melder minimaal dertig centimeter vanaf de muur geplaatst wordt.

1415koolmonoxidemelders
>Het is niet goed gesteld met de vakbekwaamheid van cv-installateurs. Er zijn installaties die bij oplevering niet voldoen aan de eisen.Fotografie: ANP

Andere artikelen in deze aflevering

Twente wint Jan van der Heydenprijs met RedSuit

Brandweer Twente heeft op het Brandweercongres de Jan van der Heydenprijs gewonnen met het project REDSUIT. Maar liefst 44,3% van de stemmen was voor dit project. Daarmee liet Brandweer Twente de Risi...

Zo vader zo zoons wordt zo broer zo broer

Vader Eddy ten Cate vindt het na zich ruim 22 jaar met hart en ziel voor de brandweer ingezet te hebben, welletjes. Op 1 november is hij gestopt als brandweervrijwilliger in Boekelo en geldt in dit ko...