Gezocht: verrassende en unieke activerende werkvormen

Gezocht: verrassende en unieke activerende werkvormen

Redactie

In het brandweeronderwijs wordt veel gebruik gemaakt van activerende werkvormen. Van zelf actief met de leerstof aan de slag gaan wordt het meest geleerd, is de gedachte. Wat zijn de leukste manieren om op een activerende wijze met de leerstof bezig te zijn? En wanneer pas je die toe? Voor een verhaal in het januari/februarinummer van Brand&Brandweer zijn we op zoek naar verrassende en unieke activerende werkvormen. Heb jij er een? Mail deze voor 16 december naar b&b@sdu.nl.

‘Activerende werkvormen zijn eigenlijk alle manieren die je als docent inzet om studenten zelf actief met de leerstof aan de slag te laten gaan. Dat kan bijvoorbeeld een kennismakingsspel zijn, werken met een vragenbak of het maken van een collage of een mindmap’, vertelt onderwijskundige Marieke Geelen van het IFV. ‘Activerende werkvormen heb je in oneindig veel varianten.’

Leerfasen

Bij het selecteren en toepassen van activerende werkvormen is het volgens Geelen belangrijk dat altijd het leerdoel voorop staat. Om iemand iets te leren is het van belang dat alle leerfasen worden doorlopen. Afhankelijk van het doel van een fase is een activerende werkvorm al dan niet het juiste middel om dit doel te bereiken. Daarnaast zijn ook de groepsgrootte, de beschikbare tijd en de mogelijkheden van de ruimte van belang. ‘Sommige activerende werkvormen kosten veel tijd. Dit moet niet ten koste gaan van een van de leerfasen van het leerproces’, aldus Geelen. In een goede les worden vier fasen doorlopen; ervaren, waarnemen en overdenken, abstracte begripsvorming en actief experimenteren. Met welke fase een les begint, maakt volgens de onderwijskundige niet uit, maar ze moeten wel in een logische volgorde worden doorlopen. ‘Docenten die gericht zijn op kennis verwerven, zullen vaak met de fase abstracte begripsvorming starten. Anderen starten misschien eerder met de leerfase ervaren.’ In elke fase kunnen activerende werkvormen worden toegepast. Geelen: ‘Het gaat om de afwisseling en studenten (letterlijk) in beweging zetten om iets te leren.’

Vragenbak

Eén van de favoriete activerende werkvormen van Geelen is de vragenbak om van hieruit de theorie te behandelen en te toetsen. ‘Ik geef in de voorbereiding op een bijeenkomst studenten vaak één artikel over het lesonderwerp en vraag hen anderhalf uur de tijd te nemen om andere actuele artikelen over dat onderwerp te zoeken en door te nemen. Vervolgens schrijven ze op kaartjes drie vragen die ze naar aanleiding van de artikelen hebben’, legt ze uit. ‘Bij binnenkomst in de klas doen ze die in de vragenbak, een opgepimpte schoenendoos. Tijdens de les pak ik of een van de studenten één voor één de kaarten eruit en lees ze voor. Vaak is er iemand uit de klas die de vraag wel kan beantwoorden door wat hij heeft gelezen of zelf heeft ervaren. Het komt ook voor dat ik als docent het antwoord niet weet. Dat is niet erg, want dan kun je in gesprek met de groep tot een antwoord komen. Desgewenst zijn de onbeantwoorde vragen leidend voor de invulling van een volgende bijeenkomst. Deze werkvorm geeft een hele andere dynamiek aan de les dan het simpelweg doceren van de stof.’ Eenzelfde idee is ook mogelijk met digitale middelen als Kahoot of Mentimeter. Geelen: ‘Het zijn simpele tools, die het makkelijk maken op een aantrekkelijke, activerende wijze over bepaalde onderwerpen te discussiëren.’

Oproep

Volgens Geelen zijn er veel standaard activerende werkvormen. ‘Je hebt ze in alle soorten en maken, maar iedere creatieve geest kan ook zelf de nodige werkvormen bedenken.’ Heb jij een bijzondere activerende werkvorm? En wil je die met de rest van Nederland delen? Stuur jouw werkvorm dan voor 16 december naar b&b@sdu.nl. Wie weet lees je jouw werkvorm terug in het januari/februarinummer van Brand&Brandweer.

BR201612-P31DIGITALE
Digitale middelen als Kahoot maken het makkelijk om over bepaalde onderwerpen te discussiëren.Fotograaf

Andere artikelen in deze aflevering

Iets minder boos

Niet alleen brutale (zoals het spreekwoord wil), maar ook boze mensen hebben de halve wereld. Het journaal, de kranten en de reageerpanelen van veel websites staan vaak vol met de woedende reacties op...

Incurve, voor uw veiligheid én gezondheid

Lang nadat men de brand heeft verlaten worden brandweerlieden en medewer-kers van de werkplaats nog blootgesteld aan materiaal dat vol zit met toxische en kankerverwekkende stoffen.