Het jaaroverzicht

Het jaaroverzicht

Bouwmeester, Gerard

Nu de dagen korter worden en de feestdagen in zicht komen, is het een natuurlijk moment om terug te kijken op het jaar dat bijna achter ons ligt. Waren er in Nederland in 2017 branden die de Brandweercanon gaan halen?

Niet zozeer als individuele branden, maar wel als ‘genre’ noem ik dan allereerst de stalbranden. Dergelijke branden in onder andere Bijsterhuizen, Mill, Woudenberg, Heeswijk-Dinther, Nederweert, Deurne, Agelo, Swifterband en Erichem zorgden voor meer dan 200.000 omgekomen dieren en miljoenen euro’s materiële schade alleen al in het eerste half jaar. Veel media besteedden er aandacht aan, het werd een politiek onderwerp.

Impactrijk op een heel andere manier was de flatbrand in Diemen. Niet omdat het op zichzelf nou zo’n bijzondere brand was: uit rapporten en nieuwsberichten komt het beeld naar voren van een pittige, maar niet ondenkbaar complexe woningbrand. Ook nog niet eens impactrijk omdat bij de brand een dodelijk slachtoffer te betreuren viel; het is triest, maar slachtoffers horen nu eenmaal bij ons werk. De impact van deze brand zat vooral in de nafase: het brandweeroptreden werd onderwerp van onderzoek en juridische procedures. Het is een naargeestig beeld dat in de tijdsgeest past: ook professionals die naar eer en geweten handelen, kunnen, wanneer dat handelen niet het gewenste effect heeft, in het beklaagdenbankje komen.

Minder treurig, maar zeker opvallend genoeg voor canon- nominaties zijn unieke branden. Ik denk dan aan de casinobrand in Groningen, aan de brand in het oude gemeentehuis van Wolvega, en vooral aan de grotbrand in Kanne, bij Maastricht. Weet u het nog? In de Zuid-Limburgse heuvels woedde in juli een brand in een mergelgrot. Hooibalen waren in de grotten opgeslagen, werden in brand gestoken en zorgden dagenlang voor een lastig te bedwingen brand. Specialisten konden niet verhinderen dat uiteindelijk voor de meest defensieve techniek werd gekozen: gecontroleerd uit laten branden.

Kijken we ook even over de grens. De brand die dit jaar de meeste internationale aandacht trok, was ongetwijfeld de brand in de Grenfelltoren in Londen op 14 juni, waarbij een defecte koel-vriescombinatie een brand veroorzaakte met meer dan zeventig doden. In Portugal woedden de grootste bosbranden sinds lange tijd: in juni overleden daardoor meer dan zestig mensen en in oktober nog eens rond de veertig. Ook voor Californië, in de Verenigde Staten, was 2017 het meest dodelijke bosbrandjaar sinds men dat vanaf 1932 is bijhoudt.

Verder nog in het nieuws? De uitkomsten van het zogenaamde Belevingsonderzoek repressief brandweerpersoneel zijn in oktober gepubliceerd. Drie hoofdlijnen uit het rapport: schaalvergroting heeft geleid tot professionalisering, maar ook tot formalisering, bureaucratisering en vervreemding; de professionele, repressieve identiteit en vakinhoud staan minder centraal in de hedendaagse brandweerorganisatie en er wordt een kloof ervaren tussen de werkvloer op brandweerposten enerzijds en de wereld van bestuurders en managers anderzijds. De raakvlakken met het onderzoek dat de commissie-Kuijken deed naar de Nationale Politie zijn interessant. Ook daar klinken de woorden vervreemding en kloof door. Tegelijkertijd: 88% van ons gaat met plezier naar zijn of haar werk. Laten we dat zo houden.

Voor mij geen spectaculaire uitrukken in 2017, maar vooral business as usual. Bijzonder om te zien vond ik wel hoeveel energie er op onze brandweerpost vrijkwam toen we rond de zomer een grote wervingscampagne opzetten. Ook onze post kon wel wat versterking gebruiken. Met vereende krachten is via allerlei kanalen en op verschillende manieren geprobeerd nieuwe collega’s te vinden, van flyeren via reverse graffiti tot het slim gebruik van social media. De campagne had het gewenste effect. We hebben vier nieuwe mensen. Maar minstens zo belangrijk: het samen werven van nieuwe collega’s werkt ook verbindend en motiverend voor de huidige collega’s. Er hoeven niet altijd vlammen in de buurt te zijn om het brandweervuur te voelen.

Genoeg brandweerzaken om onder de kerstboom of bij een oliebol over door te praten. Ik wens u allen rustige feestdagen toe, en een nieuwjaarsdag waarbij teletekstpagina 101 niet (weer) bericht over op hulpverleners gericht geweld. We zien elkaar veilig en wel in 2018.

BR201712-JAAROVERZICHT

Gerard Bouwmeester

Andere artikelen in deze aflevering