Home

Handreiking Samenredzaamheid bij overstromingen en ernstige wateroverlast

Handreiking Samenredzaamheid bij overstromingen en ernstige wateroverlast

Gegevens

Nummer
2022
Publicatiedatum
23 november 2022
Auteur
Redactie
Rubriek
Nieuws

Deze handreiking is gemaakt binnen het project Water en Evacuatie (programma van de veiligheidsregio’s) en bevat een modelaanpak voor risico- en crisiscommunicatie bij hoogwater en overstromingen. Het project water en evacuatie ontwikkelt een structurele aanpak waarmee veiligheidsregio’s, in samenwerking met waterpartners in hun regio, adequaat met risico- en crisisbeheersing bij overstromingen aan de slag kunnen.

Uitgangspunt is dat door communicatie de zelf- maar zeker ook de samenredzaamheid van de burger in geval van een (dreigende) overstroming wordt vergroot.

De Handreiking is bedoeld voor communicatieadviseurs bij veiligheidsregio’s, waterschappen, Rijkswaterstaat, gemeenten en provincies kunnen de handreiking gebruiken om burgers beter te informeren zodat die zich kunnen voorbereiden op overstromingen.

In deze handreiking worden vier niveaus onderscheiden:

Informeren doe je als er niets aan de hand is. Dat kan nu, je kunt ook aanhaken bij de start van het stormseizoen of de Week van Ons Water.

Bij alerteren, waarschuwen en alarmeren is sprake van een dreiging. Ook hier gelden regionale verschillen.

Een dreiging in Duitsland kan waarschuwen betekenen voor de regio Utrecht, de regio West-Brabant kan dit juist aangrijpen om te alerteren. Bovendien kennen waterschappen en RWS een andere dynamiek dan veiligheidsregio’s. Zij communiceren al eerder over hoogwater. In de praktijk kunnen de laatste drie niveaus dus door elkaar lopen. Wat een alarmering is voor de één kan een alertering of waarschuwing betekenen voor de ander.

Vanuit het project Water en Evacuatie is naast de handreiking samenredzaamheid ook een handreiking Impactanalyse, Handelingsperspectieven en een Gids voor Informatieuitwisseling ontwikkeld. Deze drie handreikingen bieden input voor de communicatie in de regio.

Onderzoeken en ervaring van communicatieadviseurs laten het zien: burgemeesters, wethouders, dijkgraven, projectleiders en ook communicatieadviseurs hebben vaak een schroom om de overstromingsboodschap te brengen dat het een keer mis kan gaan. Ze werken hard aan de bescherming van ons land, zijn gewend uit te dragen dat we veilig zijn achter de dijken. Dus dat is ook wat de meeste burgers denken. De professionals willen geen angst zaaien. Voor dat laatste kunnen we iedereen geruststellen. Uit diverse onderzoeken en publieksreacties op overstroomik.nl blijkt dat mensen zo’n boodschap prima aan kunnen. Sterker nog ze, waarderen het om geïnformeerd te worden over de risico’s zodat zij zelf een afweging kunnen maken wat ze kunnen doen.

De tips van de experts:

Framing. Het bewerkstelligen van een juiste mindset bij het publiek rond overstromingen vereist een andere framing van de boodschap. Van de vanzelfsprekendheid van ‘veilig achter de dijken’ naar het bewustzijn dat ‘het ene keer mis kan gaan’. Bestuurders, projectleiders en communicatieadviseurs moeten die andere boodschap uitdragen.

Zorg voor regelmatige en/of regionale aandacht voor overstromingen

Sturen op sociaal gedrag. Mensen volgen niet klakkeloos instructies op. Ze wachten af, willen meer informatie en ze kijken altijd naar wat de omgeving doet. Zien ze dat anderen hun boeltje bij elkaar pakken, dan zijn ze zelf ook eerder geneigd dat te doen. Komen de buren met overvolle boodschappentassen thuis, dan spoeden ze zich naar de supermarkt om te hamsteren. Gebruik dit mechanisme in de communicatie over weggaan of blijven. Toon beelden van vertrekkende mensen of bewoners die hun huis voorbereiden op een overstroming.

De overheid richt zich vooral op de niet-zelfredzamen en doet daarbij een beroep op iedereen: instellingen, intermediairs en burgers. Burgers moeten elkaar helpen. Maak dit ook in de communicatie duidelijk.

De genoemde documenten zijn te vinden op de site van NIPV